VIDEO: ‘Wij Surinamers houden van lekker eten’, maar hoe kan het gezonder?

Voor de eerste keer wordt een directe link gelegd tussen het slavernijverleden en gezondheidszorg onder mensen met een Surinaamse of Caribische achtergrond. In een serie MOVO-bijeenkomsten in de maand september en oktober in Amsterdam is aandacht voor traditionele voedingspatronen van nazaten van tot slaaf gemaakten. Hoe kunnen we gezonder eten en leven, wat kunnen we beter niet en eten wat juist wel?

In een RTV-mediaspecial doet Sam Jones in vijf afleveringen verslag. Hieronder een reportage van de eerste bijeenkomst.

Surinaamse moksi alesi, een Antilliaanse stoba, gezouten vis, voedsel dat terugvoert naar eetgewoonten die voorouders noodgedwongen dagelijks moesten maken en zo goed als dagelijks eten, heeft een negatieve doorwerking: hoge bloeddruk, diabetes, hart en vaatziekten. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Gezondheidseffecten van slavernij’ van het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid dat november 2025 gepresenteerd werd.

Voeding belangrijkDaar is wat aan te doen, ontdekte mondhygiënist Patricia Sweet die sinds jaar en dag een praktijk runt in

Amsterdam Zuidoost. “Ik kwam erachter dat mensen – vooral de nazaten van tot slaaf gemaakten – verschillende systemische ziekten hebben”, vertelt Sweet die dagelijks in monden van patiënten kijkt. “Diabetes en hoge bloeddruk, het zal toch wel ergens vandaan komen en toen dacht ik: misschien is voeding wel belangrijk.” Volgens Sweet is een deel van de huidige eetcultuur terug te voeren op de koloniale geschiedenis. Gezouten vis, rijst en andere calorie- en zoutrijke voedingsmiddelen waren voor tot slaaf gemaakten goedkope en houdbare voeding.

“Vis was voor de rijke planters en plantagehouders”, vervolgt Sweet. “Verse vis en vers vlees was niet voor ons. We konden het wel zouten dan was het nog langer te gebruiken. Die traditie leeft voort. Wij als nazaten van tot slaaf gemaakten vinden het nog steeds een delicatesse als we bakkeljauw, moksi alesi op onze feesten hebben. Gevolg: hypertensie, hoger risico voor het hart.”

Ze kwam op het idee

om een serie bijeenkomsten te organiseren. De Stichting Mond Vol Gezondheid, MOVO werd opgericht. Bij MOVO leggen ze het accent om de rol en de betekenis van een gezonde mond. Want volgens de stichting speelt de mond een centrale rol in de lichamelijke gezondheid. Op de MOVO academie – vijf zaterdagmiddagen in de maand september en oktober in NoLIMIT in de Amsterdamse Bijlmer – geven ze voorlichting en praktische tips.

Meer dan veertig deelnemers komen af op de eerste bijeenkomst. Voornamelijk cliënten van Sweet. Onder hen Rolien Mathurin die vooraf net als anderen geniet van een groentesoepje. “Wij Surinamers houden van lekker eten”, zegt ze lachend. Maar voor haar is gezonder leven geen luxe. “Ik heb diabetes, ik heb slaapapneu. Dus dat wil zeggen: ik moet iets aan mijn gezondheid gaan doen want je wil toch nog een langer leven hebben.”

Traditie niet afwijzenDe MOVO Academie wil die traditie niet afwijzen, maar

zoekt naar alternatieven. Minder zout en suiker, meer groenten, fruit en beweging zijn belangrijk. Voedingsexpert Ineke Eebes liet zien dat gezonder ook lekker kan zijn. Haar chocoladegebak was gezoet met hele dadels. “Heel lekker.Veel lekkerder dan gewoon gebak en je krijgt je smaak weer terug.”

Ook bewegen hoort bij de aanpak. Sportinstructeur Patrick Yzer liet deelnemers herhaaldelijk zitten en opstaan en met de armen zwaaien. “Je hart gaat sneller kloppen, je bloeddoorstroming komt op gang, je gewrichten bewegen en het is goed voor de spijsvertering.”