De wereld vertelt ieders verhaal

Ik heb nog nooit gehoord dat een koning, een keizer of de machtigste persoon op aarde eeuwig is blijven leven. Goed of slecht, geliefd of gevreesd, op een dag houdt het op. Ook voor hem. Toch blijven wij over deze mensen praten. Soms honderden, zelfs duizenden jaren later. Want wat is het leven van een leider waard als het niet is beschreven of onderzocht, of als de wereld zijn verhaal is vergeten? Denk aan Darius van Perzië, Ashoka in India, Qin Shi Huang in China en Augustus in Rome. Zij zijn er niet meer. Maar hun namen komen wij nog steeds tegen. Wat vertellen wij over hen? En van wie hebben wij dat verhaal gehoord?

Daar begint voor mij de twijfel. Want de man die voor de één een groot leider was, kan voor de ander veel ellende hebben gebracht. De één herinnert zich voorspoed. De ander denkt aan familieleden die zijn omgekomen, aan grond die is afgepakt of aan de vrijheid die verloren ging. Wie heeft dan gelijk?

Misschien hebben beiden iets meegemaakt dat waar is. Maar daarmee is niet alles wat een leider heeft gedaan ook goed te praten. Als mijn familie onder zijn bestuur een beter leven kreeg, maakt dat het onrecht tegen een andere familie niet minder erg. Dat klinkt eenvoudig. Totdat het over onszelf gaat.

Stel dat ik dankzij een leider een mooie opdracht krijg. Mijn kinderen krijgen kansen. Mijn omgeving gaat vooruit. Zal ik dan nog even kritisch kijken naar wat er elders in het land gebeurt? Of zeg ik al snel: laat die man toch werken, hij doet tenminste iets? Ik denk dat wij die vraag eerlijk aan onszelf moeten stellen. Ik ook.

Wij hebben het vaak over het belang van het volk. Maar wie is dat volk eigenlijk? Zijn dat de mensen die op ons lijken, die hetzelfde geloven of op dezelfde partij stemmen? Of horen de mensen die ons tegenspreken er ook bij? Een leider kan onmogelijk iedereen bij iedere beslissing tevredenstellen. Soms moet er iets gebeuren waar mensen last van hebben. Maar dan mag je toch vragen waarom die keuze nodig is? Wie wordt er beter van? Wie moet ervoor betalen? En wordt er ook geluisterd naar degenen die de gevolgen dragen? Voor mij zegt de manier waarop een leider met zulke vragen omgaat veel.

Kan hij kritiek verdragen? Mag een journalist doorvragen? Kan een rechter een beslissing nemen die hem niet bevalt? En als de bevolking hem niet meer wil, is hij dan bereid te vertrekken? Want vandaag kan er iemand aan de macht zijn die jij vertrouwt. Morgen zit er misschien iemand op diezelfde stoel die je helemaal niet vertrouwt. Dan wil je toch dat er regels zijn waaraan ook die persoon zich moet houden? Daarom vind ik het moeilijk om een leider alleen te beoordelen op wat hij heeft gebouwd of hoeveel mensen hem toejuichen. Ik wil ook weten hoe hij omgaat met mensen die hem niet kunnen helpen, die niets te bieden hebben of die tegen hem zijn.
En later, als hij er niet meer is, wie vertelt dan zijn verhaal?

Wij zien zijn naam op een gebouw. Wij lezen over zijn overwinningen. Maar horen wij ook de mensen die onder zijn bestuur hebben geleden? Of zijn die uit het verhaal verdwenen? Ik heb geen eenvoudig antwoord op de vraag wie een goede leider is. Wel denk ik dat wij verder moeten kijken dan ons eigen voordeel. Anders noemen wij misschien iets volksbelang, terwijl wij eigenlijk ons eigen belang bedoelen.

Nu mijn vraag: stel dat jij een leider van het volk was. Zou je ook opkomen voor mensen die jou afwijzen? Zou je een eerlijke beslissing nemen als jouw eigen vrienden daar boos om worden? En als jouw tijd voorbij is: hoe wil je dan dat de wereld jouw verhaal vertelt?

Ismaël Kalaykhan