Wijngaarde: Excuses moeten leiden tot kennis en bewustwording
| starnieuws | Door: Redactie
Iwan Wijngaarde, Feydrasi fu Afrikan Srananman. (Foto: Ranu Abhelakh)
In 1996 besloten verschillende Afro-Surinaamse personen en organisaties de handen ineen te slaan. Hun gezamenlijke ambitie groeide uit tot de Feydrasi fu Afrikan
De federatie ontstond vanuit een breed gedeelde zorg over de positie van Afro-Surinamers. Volgens Wijngaarde leefde het gevoel dat de gemeenschap sociaal, economisch en maatschappelijk achterbleef. Een aantal organisaties besloot daarom de krachten te bundelen in één federatie. Er werd een zevenkoppige leiding gevormd, maar al snel bleek dat het vinden van een voorzitter niet eenvoudig was. "Niemand durfde de leiding te nemen. Een van de ouderen in de groep heeft toen voorgesteld dat ik de leiding op mij nam."
Wat volgde was een periode van pionieren. De organisaties moesten zichzelf financieel overeind houden. "We hebben fondsenwervende activiteiten georganiseerd en eten verkocht." Door de jaren heen ontwikkelde de federatie zich tot een belangrijke organisator van herdenkingen, lezingen en culturele activiteiten. Centraal stonden niet alleen het
Excuses zijn niet het eindpunt
Volgens Wijngaarde mogen excuses voor het slavernijverleden nooit het eindpunt zijn. Hij vindt dat de kerk een belangrijke rol kan spelen in het herstelproces. "Mijn policy is: de kerk moet meewerken aan de goede doorwerking van die hebi en die kuno vanwege tweehonderd jaar slavernij. De kerk moet meewerken aan de humanisering van mensen. Zij moet erkennen dat Afro-Surinamers hun identiteit zijn kwijtgeraakt en dat de
Excuses moeten gepaard gaan met uitleg, erkenning en bewustwording, benadrukt Wijngaarde. "Je kunt niet zeggen: excuses, en dan ben je klaar. Je moet uitleggen waarom die excuses nodig zijn." Hij verwijst daarbij ook naar de periode na de afschaffing van de slavernij in 1863. Tijdens dankdiensten werden voormalige tot slaaf gemaakten opgeroepen hun voormalige eigenaren en de koloniale autoriteiten te bedanken.
"Er is flink verzet gepleegd. Door dat verzet is de slavernij uiteindelijk afgeschaft."
Van herdenking naar bewustwording
In december volgt
Samenwerking en spanningen
Volgens Wijngaarde kende de federatie ook moeilijke perioden. Er was tegenwerking van groepen die zich tegen de organisatie keerden en het bleek niet altijd eenvoudig om mensen langdurig betrokken te houden. "Mensen beginnen enthousiast, maar zodra het werk begint, haken velen af." Hij ziet dat ego's, verschillen in visie en machtsverhoudingen samenwerking soms in de weg staan. Volgens hem werken de gevolgen van een systeem van verdeeldheid en dehumanisering generaties lang door. "Voor de Feydrasi
Het jubileumjaar markeert volgens Wijngaarde ook een nieuwe stap: samenwerking met Inheemse organisaties tijdens de herdenking van 1 juli. De afgelopen weken zijn hierover gesprekken gevoerd. "Wij gedenken 1 juli voor de eerste keer samen. Dat moet leiden tot een vuist maken." Volgens hem ligt de toekomst niet alleen in herdenken, maar ook in gezamenlijke ontwikkeling."We willen kijken wat onze sterke punten zijn. Wat biedt elk gebied aan spirituele kracht en economische kracht? Als onze gezamenlijke kennis niet voldoende is, moeten we ook buiten Suriname samenwerking zoeken."
Meer dan symboliek
Ook de internationale discussie over het slavernijverleden speelt volgens Wijngaarde een belangrijke rol. Hij noemt de excuses van koning Willem-Alexander in 2023 belangrijk. "Van de koning vond ik dat geweldig en dat neem ik ter harte. Dat is een basis voor ons om verder te werken aan
"Als de koning hier komt om over de slavernij te leren, dan is het enige miniatuurmonument dat we hebben het standbeeld van Kwakoe."
Volgens Wijngaarde moeten erkenning en excuses uiteindelijk leiden tot blijvende kennis, bewustwording en verdieping.
Dertig jaar lessen
Terugkijkend noemt Wijngaarde drie kernwaarden die de federatie al dertig jaar dragen: geduld, liefde en respect. "We hebben dertig jaar lang, ook tijdens Covid, onze activiteiten voortgezet. Onderbreken betekent kapotgaan." Volgens hem vraagt herstel tijd. "Geduld, omdat de gevolgen van de dehumanisering niet van de ene op de andere dag verdwijnen. Liefde voor elkaar. En respect voor je cultuur en je medemens."
Op 1 juli viert de Feydrasi fu Afrikan Srananman haar
Dertig jaar na de oprichting van de Feydrasi fu Afrikan Srananman ziet voorzitter Iwan Wijngaarde erkenning van het slavernijverleden als een belangrijke stap, maar niet als eindpunt. Volgens hem moeten excuses worden gevolgd door blijvende bewustwording, kennisoverdracht en samenwerking om de doorwerking van het slavernijverleden daadwerkelijk aan te pakken.
In 1996 besloten verschillende Afro-Surinaamse personen en organisaties de handen ineen te slaan. Hun gezamenlijke ambitie groeide uit tot de Feydrasi fu Afrikan
Srananman. Dertig jaar later blikt voorzitter Iwan Wijngaarde in een gesprek met Starnieuws terug op de hoogtepunten, teleurstellingen en lessen van drie decennia.
De federatie ontstond vanuit een breed gedeelde zorg over de positie van Afro-Surinamers. Volgens Wijngaarde leefde het gevoel dat de gemeenschap sociaal, economisch en maatschappelijk achterbleef. Een aantal organisaties besloot daarom de krachten te bundelen in één federatie. Er werd een zevenkoppige leiding gevormd, maar al snel bleek dat het vinden van een voorzitter niet eenvoudig was. "Niemand durfde de leiding te nemen. Een van de ouderen in de groep heeft toen voorgesteld dat ik de leiding op mij nam."
Wat volgde was een periode van pionieren. De organisaties moesten zichzelf financieel overeind houden. "We hebben fondsenwervende activiteiten georganiseerd en eten verkocht." Door de jaren heen ontwikkelde de federatie zich tot een belangrijke organisator van herdenkingen, lezingen en culturele activiteiten. Centraal stonden niet alleen het
verleden, maar vooral bewustwording, identiteit en de positie van Afro-Surinamers.
Een van de eerste mijlpalen was het bezoek van de Amerikaanse activist Louis Farrakhan in 1996. Daarna volgden lezingen, herdenkingen en tradities, zoals Blakaman Dey, dat later Black Civilization Day ging heten en jaarlijks op de eerste zondag van januari wordt gehouden. "De gedachte is dat je het nieuwe jaar begint met je eigen beschaving. Daarna draag je die cultuur, je rituelen en je tradities het hele jaar verder."
Excuses zijn niet het eindpunt
Volgens Wijngaarde mogen excuses voor het slavernijverleden nooit het eindpunt zijn. Hij vindt dat de kerk een belangrijke rol kan spelen in het herstelproces. "Mijn policy is: de kerk moet meewerken aan de goede doorwerking van die hebi en die kuno vanwege tweehonderd jaar slavernij. De kerk moet meewerken aan de humanisering van mensen. Zij moet erkennen dat Afro-Surinamers hun identiteit zijn kwijtgeraakt en dat de
kerk daar historisch een rol in heeft gespeeld."
Excuses moeten gepaard gaan met uitleg, erkenning en bewustwording, benadrukt Wijngaarde. "Je kunt niet zeggen: excuses, en dan ben je klaar. Je moet uitleggen waarom die excuses nodig zijn." Hij verwijst daarbij ook naar de periode na de afschaffing van de slavernij in 1863. Tijdens dankdiensten werden voormalige tot slaaf gemaakten opgeroepen hun voormalige eigenaren en de koloniale autoriteiten te bedanken.
"Er is flink verzet gepleegd. Door dat verzet is de slavernij uiteindelijk afgeschaft."
Van herdenking naar bewustwording
Door de jaren heen breidde de federatie haar activiteiten verder uit. Zo worden jaarlijks Kodjo, Mentor en Present herdacht aan de Heiligenweg, is Boni Dey uitgegroeid tot een eerbetoon aan de marronstrijder Boni en wordt ook stilgestaan bij de Tempati-opstand van 1757, de Haïtiaanse opstand van 1791 en M'ma Seri, die in 1743 door haar slavenmeester werd gemarteld en vermoord.
In december volgt
traditioneel de Switiwatra, het rituele kruidenbad dat in de jaren negentig werd geïntroduceerd door wijlen winti duman Elly Purperhart en sinds 2014 door de federatie wordt georganiseerd. "De wasi die vroeger op plantages en binnen families werd gehouden, is nu uitgegroeid tot een nationale activiteit." Op de agenda staat ook nog een herdenking van de circa zevenhonderd Afrikanen die op 1 januari 1738 omkwamen bij de ramp met het slavenschip Leusden.
Samenwerking en spanningen
Volgens Wijngaarde kende de federatie ook moeilijke perioden. Er was tegenwerking van groepen die zich tegen de organisatie keerden en het bleek niet altijd eenvoudig om mensen langdurig betrokken te houden. "Mensen beginnen enthousiast, maar zodra het werk begint, haken velen af." Hij ziet dat ego's, verschillen in visie en machtsverhoudingen samenwerking soms in de weg staan. Volgens hem werken de gevolgen van een systeem van verdeeldheid en dehumanisering generaties lang door. "Voor de Feydrasi
geldt de wij-filosofie en niet de ik-filosofie. Samen kom je verder."
Het jubileumjaar markeert volgens Wijngaarde ook een nieuwe stap: samenwerking met Inheemse organisaties tijdens de herdenking van 1 juli. De afgelopen weken zijn hierover gesprekken gevoerd. "Wij gedenken 1 juli voor de eerste keer samen. Dat moet leiden tot een vuist maken." Volgens hem ligt de toekomst niet alleen in herdenken, maar ook in gezamenlijke ontwikkeling."We willen kijken wat onze sterke punten zijn. Wat biedt elk gebied aan spirituele kracht en economische kracht? Als onze gezamenlijke kennis niet voldoende is, moeten we ook buiten Suriname samenwerking zoeken."
Meer dan symboliek
Ook de internationale discussie over het slavernijverleden speelt volgens Wijngaarde een belangrijke rol. Hij noemt de excuses van koning Willem-Alexander in 2023 belangrijk. "Van de koning vond ik dat geweldig en dat neem ik ter harte. Dat is een basis voor ons om verder te werken aan
de doorwerking." Tegelijk vindt hij dat de ceremonie tijdens het bezoek van de koning in december 2025 onvoldoende inhoudelijke verdieping kende. Ook de bloemenhulde bij Mama Sranan bleef volgens hem te veel steken in symboliek.
"Als de koning hier komt om over de slavernij te leren, dan is het enige miniatuurmonument dat we hebben het standbeeld van Kwakoe."
Volgens Wijngaarde moeten erkenning en excuses uiteindelijk leiden tot blijvende kennis, bewustwording en verdieping.
Dertig jaar lessen
Terugkijkend noemt Wijngaarde drie kernwaarden die de federatie al dertig jaar dragen: geduld, liefde en respect. "We hebben dertig jaar lang, ook tijdens Covid, onze activiteiten voortgezet. Onderbreken betekent kapotgaan." Volgens hem vraagt herstel tijd. "Geduld, omdat de gevolgen van de dehumanisering niet van de ene op de andere dag verdwijnen. Liefde voor elkaar. En respect voor je cultuur en je medemens."
Op 1 juli viert de Feydrasi fu Afrikan Srananman haar
dertigjarig bestaan met onder meer een expositie, culturele presentaties, de uitgifte van een gedenkboek, een volksreceptie en de jaarlijkse bloemenhulde bij het standbeeld van Kwakoe.
| starnieuws | Door: Redactie
