De crisis in de Straat van Hormuz – waar normaal gesproken twintig procent van de wereldwijde olie- en vloeibaar aardgasstromen (lng) doorheen gaat – schudt de geopolitieke kaarten grondig en dwingt de energiesector tot een permanente transformatie. De bottleneck in deze vitale scheepvaartroute heeft een wereldwijd domino-effect veroorzaakt: terwijl Bangladesh
te maken heeft met gasrantsoenering en Afrikaanse boeren kampen met acute meststoffentekorten, worden Amerikaanse consumenten geconfronteerd met hoge brandstofprijzen. Toch lijkt één speler als de grote winnaar uit de bus te komen: de Verenigde Staten.
Tot 2015 was de export van Amerikaanse ruwe olie grotendeels aan banden gelegd door restricties uit
de jaren 70, maar de Amerikaanse schalieboom veranderde alles. Binnen tien jaar transformeerde het land van een importafhankelijke staat tot de absolute wereldleider in energie. Tijdens het huidige conflict hebben de VS Saudi-Arabië ingehaald als grootste olie-exporteur ter wereld, en ook hun positie in de lng-export is verder verstevigd. Charif
Souki, oprichter van de eerste Amerikaanse lng-exporteur Cheniere Energy, stelt dat deze verschuiving blijvend is: “We hebben eindelijk onze rol als energiesupermacht op ons genomen. Deze nieuwe status quo zal bepalend zijn voor hoe de rest van de wereld functioneert.”
Hoewel de crisis de roep om hernieuwbare energie versterkt, beleeft ook
steenkool een opmerkelijke heropleving. Landen in Zuidoost-Azië, waaronder India, Indonesië en de Filipijnen, leunen noodgedwongen weer sterker op steenkoolgestookte elektriciteit vanwege de hoge prijzen en schaarste van andere bronnen. Experts benadrukken dat dit een tijdelijke overlevingsstrategie is, gericht op het verlengen van de levensduur van bestaande centrales. Hoewel schone energie
inmiddels goed is voor veertig procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie, blijft het aandeel in het totale energieverbruik steken op twintig procent of minder. Bovendien verloopt de transitie naar elektrisch vervoer grillig; waar in Europa elektrische voertuigen (EV’s) al een derde van de markt beslaan, blijft dit in de VS onder
de tien procent. Bob McNally, voormalig energieadviseur van het Witte Huis, waarschuwt dat een onvermijdelijke daling van de olieprijzen na deze hausse de vraag naar EV’s weer zal temperen, waardoor de wereldwijde vraag naar olie voorlopig blijft stijgen tot een verwacht plateau rond 2030.
Het conflict heeft tevens de OPEC diep
verdeeld. De aanval van Iran op buurlanden binnen de Gulf Cooperation Council (GCC) leidde tot het vertrek van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) uit het oliekartel. De VAE, gefrustreerd door Iran en in een vete verwikkeld met Saudi-Arabië, wilden de productiebeperkingen omzeilen. Dit vertrek laat de OPEC verzwakt achter met
slechts elf leden, wat zorgt voor grotere volatiliteit. Ondertussen profiteert Rusland op de korte termijn door meer olie tegen hogere prijzen aan Aziatische landen te verkopen, al neemt de diplomatieke isolatie van Moskou toe. Vooral ontwikkelingslanden in Azië dragen de zwaarste lasten, aangezien meer dan 85 procent van de energie
uit de Straat van Hormuz daarheen wordt verscheept.
Terwijl GCC-landen zoeken naar alternatieve routes, zoals de Oost-West-pijpleiding van Saudi-Arabië naar de Rode Zee, verschuift het epicentrum van de wereldwijde energieproductie definitief naar het Amerikaanse continent.
Niet alleen de VS, maar heel Noord- en Zuid-Amerika winnen aan invloed: Canada ontpopt zich tot
een toonaangevende olieproducent, Argentinië schroeft de productie op met Amerikaanse techniek, Guyana is getransformeerd tot een nieuwe oliemacht en Venezuela ziet zijn industrie herleven.
Met de verwachte verdubbeling van de Noord-Amerikaanse lng-exportcapaciteit tegen 2028 en de uitbreiding van diepwaterterminals, lijkt de Amerikaanse dominantie bezegeld. Analisten voorzien de vorming van een
aaneengesloten, machtig energieblok dat zich uitstrekt van Alaska tot Argentinië.
UNITEDNEWS
