“OLIE IN SURINAME: LESSEN UIT LATIJNS-AMERIKA VOOR EEN DUURZAME TOEKOMST”
door Jef Crab, mondiaal humanist
Als mondiaal humanist en ethisch-ecoloog kon ik niet voorbijgaan aan een uitzonderlijk boeiende bijdrage van dr. Anwar Elawadi in DBS, getiteld: De Surinaamse droom – van individueel succes naar collectieve zorg.
In heldere en krachtige bewoordingen [i] schetst hij de uitdaging waarvoor wij als samenleving staan.
De recente olievondsten voor de kust van Suriname wekken hoop op economische bloei, maar roepen tegelijk fundamentele vragen op. Hoe voorkomen we dat Suriname dezelfde weg inslaat als vele Latijns-Amerikaanse landen, waar extractivisme leidde
Deze risico’s zijn niet los te zien van de druk die wordt uitgeoefend door internationale economische machtsstructuren en monetaire instellingen. Onze kersverse presidente en haar regeerteam zullen zich geconfronteerd zien met deze obstakels. Het is een doolhof vol valkuilen.
Maar zijn er werkelijk goede
Want Latijns-Amerika betaalt nu nog steeds de prijs voor beleid gestoeld op extractivisme en post-extractivisme.
Latijns-Amerika is een continent van overvloed: goud, olie, lithium, hout, soja – de natuurlijke
Zo wijst de Wereldbank op de ecologische tol van het model. In haar analyse van de Braziliaanse exportgroei [ii] wordt duidelijk dat economische expansie gepaard gaat met ontbossing, watervervuiling en verlies van biodiversiteit. Vooral in de beginfase van exportgroei zijn de milieuschade
De Economische Commissie voor Latijns-Amerika en het Caribisch gebied (ECLAC), een VN-orgaan, spreekt zelfs van een “ecologische tragedie”. In het rapport uit 2020 : De milieutragedie van Latijns-Amerika en het Caribisch gebied [iii] stelt de commissie dat het huidige ontwikkelingsmodel fundamenteel onhoudbaar is.
Hun conclusie is: “…dat
En ook al voelen wij, in de
Het is publiek geheim dat multinationals – in opdracht van hun steenrijke aandeelhouders
Zo fluisteren WereldBank en IMF onze regering in het oor hoe we
Helaas is de keerzijde de verplichte invoering van financiële maatregelen die vooral de zwaksten in de bevolking treffen. Hieronder alvast invoering van btw en afschaffing van subsidies op elektriciteit en brandstof en de liberalisatie van de wisselkoers. Allen maatregelen die de koopkracht op korte termijn onder druk zetten. En
Al in 2016 waarschuwde een rapport van Oxfam [iv] dat extractivisme de al extreme ongelijkheid in de regio vergrootte. Land en macht concentreren zich bij een kleine elite, terwijl inheemse volkeren en boerenbevolking worden gemarginaliseerd of zelfs verdreven. Het rapport documenteert talloze gevallen van intimidatie,
“De ongelijkheid in landbezit is nergens ter wereld zo groot als in Latijns-Amerika,” stelt Oxfam. “Extractivisme versterkt deze kloof.”
De keerzijde van extractivisme is dus alvast zichtbaar in de ecologische schade en sociale spanningen. Mijnbouw en olie-exploitatie leiden tot ontbossing, watervervuiling en verlies van biodiversiteit. Inheemse
Tegenover deze destructieve dynamiek staat immers een groeiende beweging van inheemse leiders, milieuactivisten en
De balans is duidelijk: extractivisme heeft Latijns-Amerika geen duurzame welvaart gebracht, maar eerder een erfenis van ongelijkheid, ecologische verwoesting en sociale conflicten. Dus niet verwonderlijk dat het verzet groeit. Denken
Met de agenda extractivisme in het achterhoofd, wordt er wellicht meer duidelijk aan deze pijnlijke zaak.
Het wordt hoogdringende tijd voor een ander model – een dat de rijkdom van het continent niet uitput, maar beschermt en deelt.
Voor we de vraag stellen of onze
In de jaren 2000 kozen linkse regeringen in Bolivia, Ecuador en Venezuela voor een model van neo-extractivisme. De ontginning van olie, gas
Dus niets veranderde, behalve het aangetaste milieu en de ondermijnde sociale structuren.
En hoewel deze aanpak op korte termijn sociale vooruitgang bracht, blijft
De afhankelijkheid van grondstoffen maakt nationale economieën immers zeer kwetsbaar. Toen de olieprijs in 2014 kelderde, stortten economieën zoals die van Venezuela en Ecuador in. Het Belgische MO*, een mondiaal magazine [vii] analyseerde hoe het Ecuadoraanse model onder Correa aanvankelijk
Die daling van grondstofprijzen sinds 2014 leidde trouwens tot een economische crisis in de hele regio. In Venezuela daalde het BBP met meer dan 30%, en ook Ecuador
In Suriname bevinden we ons op hetzelfde kruispunt als onze buurlanden.
Met de verwachte productie uit Blok 58, waar TotalEnergies en APA Corporation actief zijn, staat Suriname mogelijk aan de vooravond van een olierijk tijdperk. Dat biedt zeker economische perspectieven, maar draagt ook grote risico’s in zich. De
Het begint overal wat te broeien, zo lijkt het wel…
In het begin van de 21e eeuw kozen verschillende linkse regeringen in Latijns-Amerika voor een opvallende strategie: het behoud van de bestaande extractieve economieën — gebaseerd op de grootschalige winning en export van natuurlijke rijkdommen — maar met een fundamenteel andere
In plaats van de winsten uit mijnbouw, olie- en gasexport te laten vloeien naar multinationals of een kleine elite, werden ze ingezet voor sociale programma’s. Overheden investeerden in onderwijs, gezondheidszorg, infrastructuur en armoedebestrijding. Volgens
Maar toch had ook deze vooruitgang een prijs.
Hoewel de intentie was om via herverdeling sociale rechtvaardigheid te bevorderen, bleef het economische fundament grotendeels onveranderd. De afhankelijkheid van
:Zoals Walter Lotens het in 2020 scherp formuleerde [ix] : “Morales IV = extractivisme IV. De belofte van een overgang naar een post-extractivistische samenleving bleef grotendeels dode letter.”
Het neo-extractivistische model bleek kwetsbaar voor externe schokken, zoals de daling van olieprijzen of fluctuaties in de wereldmarkt voor mineralen.
Wat begon als een poging tot emancipatie en herverdeling, mondde uit in een paradox: sociale vooruitgang werd
De vraag dringt zich dan ook wereldwijd op: hoe kan een samenleving werkelijk duurzaam zijn als haar welvaart afhankelijk blijft
Gelukkig hoeven we het wiel niet opnieuw uit te vinden.
In een wereld die nog wordt gedomineerd door economische groei en individualisme, kozen Bolivia en Ecuador al voor een andere koers. Beide landen hebben het concept Buen Vivir opgenomen in hun grondwetten — een levensvisie die
Dat werd al in hun nieuwe grondwetten verankerd. Deze landen garanderen fundamentele rechten zoals:
Wat deze rechten bijzonder maakt, is dat ze niet alleen individueel zijn, maar ook collectief en ecologisch verankerd.
In Bolivia staat de kinaboom symbool voor een economie die
David Choquehuanca, historicus, antropoloog, Aymara-leider en – vooral – Boliviaanse vicepresident vatte Buen Vivir samen in tien leidende principes [xi].
Daaronder vallen:
Deze principes
In zijn publicatie Van roofbouw naar opbouw beschrijft intercultureel filosoof Wil Heeffer [xii] het concept Buen Vivir als een bevrijdingsfilosofie die breekt met de westerse logica van exploitatie [xiii]. en groei. Deze filosofie is niet slechts een lokale visie uit de Andes, maar een ethisch
Heeffer benadrukt dat Buen Vivir niet alleen een alternatief economisch model is, maar vooral een andere manier van zijn: een wereldbeeld waarin
In Suriname wisten we het ook allang. In juli
In
Wanneer het huidige groeimodel, dat financieel en economisch gestuurd is, aan de basis ligt van de ecologische en sociale problemen waarmee samenlevingen wereldwijd kampen, dan is het ongeschikt als fundament of instrument voor
Het is het vinden van het evenwicht – Finding A Balance – tussen welvaart en welzijn
Een mooi voorbeeld van Buen Vivir, is het leven van Elias Mamani
Als de nieuwe regering in Suriname stappen in die richting kan zetten, zal het nageslacht ons zeker dankbaar zijn. Want ook bij ons is het Buen Vivir nog sterk geworteld in onze diverse
En…laten we eerlijk zijn: we willen niet allen in het grootste huis wonen en met de grootste auto rondrijden, noch gouden kronen opzetten of koning zijn. Dat geldt slechts voor weinigen onder ons.
Wel wil elke Surinamer een gelukkig leven. Een zinvol leven zonder angst
Suriname staat vandaag op dat kruispunt: het kan kiezen om niet dezelfde
Het concept Buen Vivir, geworteld in de levensfilosofie van inheemse volkeren uit de Andes en het Amazonegebied, biedt een inspirerend kompas. Het stelt welzijn boven winst, verbondenheid boven
Enkele aanbevelingen voor Surinaamse beleidsmakers kunnen zijn:
En, gelukkig genoeg, hoeven we het wiel dus niet opnieuw uit te vinden.
João Capiberibe [xvi] voerde als gouverneur van Amapá van 1995
Capiberibe verdedigde het duurzaam gebruik van natuurlijke rijkdommen, met aandacht voor het versterken van de lokale
In slechts vier jaren tijd evolueerde Amapá van een behoeftige staat in de Braziliaanse Federatie naar een exporterende. Zijn beleid is
BRONNEN
[i] https://www.srnieuws.com/de-surinaamse-droom-van-individueel-succes-naa…
[ii] https://blogs.worldbank.org/en/developmenttalk/the-environmental-impact…
[iii] https://www.cepal.org/en/publications/46105-environmental-tragedy-latin…
[iv] https://www.oxfam.org/en/research/unearthed-land-power-and-inequality-l…
[v] https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2015/11/09/nauwelijks-aandacht-vo…
[vi] https://www.uitpers.be/morales-iv-extractivisme-iv/
[vii] https://www.mo.be/analyse/de-opstand-van-de-inheemse-beweging-tegen-de-…
[viii] https://www.mo.be/reportage/olie-guyana-de-meeste-dromen-zijn-bedrog
[ix] https://www.uitpers.be/bolivia-tussen-buen-vivir-en-extractivisme/
[x] https://www.uitpers.be/de-dubbelzinnige-rol-van-david-choquehuanca/
[xi] https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2022/09/16/manifest-buen-vivir-va…
[xii] Wil Heeffer is een Nederlandse interculturele filosoof. Hij studeerde filosofie in Tilburg, Amsterdam en Rotterdam, en werkte samen met internationale
[xiii] https://www.dewereldmorgen.be/artikel/2019/04/25/naar-een-filosofie-van…
[xiv] Maurits Coppieters (ⴕ 2004) was erevoorzitter van het Vlaams Parlement, voormalig lid van het Europees Parlement en
[xv] https://www.mo.be/extra/hoe-het-leven-mooi-bolivia
[xvi] https://pt.wikipedia.org/wiki/Jo%C3%A3o_Capiberibe
UNITEDNEWS


