BEEKHUIZEN-CENTRALE | GOEDE RICHTING, MAAR GEEN GOEDKOPE STROOM

Foto: Een modulaire gas en electriciteitscentrale | Door Ir. Errol N. Jaeger, JAELEM Engineers

De energiespecialisten Samuel Mehairjan en Priyel Tedjoe verdienen waardering. Midden in een loadsheddingcrisis kwamen zij met een concreet plan: een modulaire thermische centrale op het voormalige Bruynzeelterrein in Beekhuizen, met zuigermotoren van elk circa 20 megawatt en een batterijsysteem.

De centrale kan groeien tot ongeveer 300 MW en later overschakelen op Surinaams aardgas. Fase 1 is indicatief geraamd op US$ 150 miljoen. Is dit realistisch? Deels. De techniek is goed gekozen, maar het plan lost de huidige crisis niet op. En de stroom wordt niet goedkoper dan wat we nu betalen.

Modulaire zuigermotoren met batterijopslag zijn wereldwijd de standaard voor een geïsoleerd net van onze omvang. Ze starten binnen minuten en zijn zuiniger dan veel oudere eenheden. Eenheden van 20 MW passen bij een piekvraag van rond de 285 MW. De batterij helpt bij de frequentieregeling en bij het

inpassen van zonne-energie.

Het voorstel noemt geen vermogen voor fase 1. Terugrekenend kom ik voor US$ 150 miljoen op ongeveer 80 MW, inclusief batterij, hoogspanningsstation en brandstofsteiger. Dat is circa US$ 1,9 miljoen per megawatt, en dat is geloofwaardig. Ter vergelijking: Staatsolie wil op een bestaande locatie 34 MW bijbouwen voor US$ 54 miljoen.

Studies, een milieueffectrapportage, financiering, aanbesteding en de lange levertijden van motoren maken eerste stroom vóór eind 2028 onwaarschijnlijk; realistischer is 2029. De huidige tekorten komen grotendeels door een vertraagde turbinevervanging bij Afobaka en door generatoren die stilstaan wegens achterstallig onderhoud.

Die moeten nú worden aangepakt, samen met tijdelijk huurvermogen en een batterijsysteem dat binnen een jaar kan draaien. Beekhuizen hoort bij de structurele oplossing, niet bij de noodhulp.

Ik heb de integrale kostprijs per kilowattuur over de hele levensduur berekend, de zogeheten levelized cost of electricity. De uitgangspunten zijn 80 MW, 60 procent bezetting en 10 procent rendementseis. Op zware

stookolie kost een kWh 16 tot 19 dollarcent, afhankelijk van de olieprijs; bij 85 dollar per vat is dat ongeveer 17 cent. Op diesel wordt het 24 cent, op Surinaams aardgas 11 à 12 cent. Twee derde van de kostprijs is brandstof: fase 1 verstookt bij 85 dollar per vat jaarlijks voor zo’n US$ 47 miljoen aan olie.

De meest recente gepubliceerde cijfers van de Energie Autoriteit Suriname (EAS), over 2024, geven een helder beeld. Stroom uit Afobaka kost ongeveer 2 dollarcent per kWh, thermische stroom gemiddeld 16 cent. Dankzij het goedkope water lag de gemiddelde integrale kostprijs op het landelijk net in november 2024 op SRD 4,05 per kWh, ongeveer 11 dollarcent. Huishoudens betaalden gemiddeld SRD 2,27, zo’n 6 dollarcent. Kleinere bedrijven betaalden meer dan de kostprijs. De overheid was in 2024 bijna SRD 4 miljard kwijt aan elektriciteitssubsidie, vijf keer het begrote bedrag.

De vergelijking : Daaruit volgen drie conclusies.

Ten eerste levert Beekhuizen geen goedkopere stroom dan de huidige thermische centrales. Met 17 cent zit de nieuwe centrale op het niveau van de bestaande thermische opwekking. De modernere motoren besparen ongeveer anderhalf tot twee cent per kWh aan brandstof, maar de kapitaalkosten van ruim vier cent maken dat voordeel ongedaan. De winst zit in betrouwbaarheid en reservevermogen, niet in de prijs.

Ten tweede is Beekhuizen duur ten opzichte van het gemiddelde. Inclusief transport en distributie kost een geleverde kWh uit Beekhuizen ongeveer 19 cent, terwijl het gemiddelde tarief onder de 11 cent ligt. Zonder tariefaanpassing ontstaat voor fase 1 alleen al een jaarlijks tekort van circa US$ 35 miljoen. Elke kWh thermische stroom die we toevoegen, trekt de gemiddelde kostprijs omhoog.

Ten derde is de olieprijs de echte kostenbepaler. Met Brent rond 100 dollar per vat stijgt de thermische kostprijs, van oude én nieuwe centrales, naar 19 à 20 cent. Op

Surinaams gas zakt Beekhuizen naar 11 à 12 cent, vrijwel gelijk aan het huidige gemiddelde. Zonne-energie op netschaal ligt met 6 à 8 cent daar zelfs onder.

Toch is de centrale niet te duur. Het echte ijkpunt is niet de huidige kostprijs, maar de stroom die door loadshedding níet wordt geleverd. Voor bedrijven kost een uitgevallen kWh al gauw één tot vijf dollar aan stilstand en schade. Extra vermogen is onvermijdelijk; de vraag is welke mix het goedkoopst is.

Staatsolie streeft naar eerste gas uit Blok 52 rond 2030, maar het investeringsbesluit moet nog vallen. Bestel de motoren daarom meteen als echte dual-fuel uitvoering, niet slechts ‘gasvoorbereid’. Regel vóór de bouw een bankable financieringsstructuur en een transparante prijsformule voor de brandstoflevering door Staatsolie. En zorg voor afstemming tussen EBS, SPCS, de EAS en het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen.

Het concept verdient een snelle haalbaarheidsstudie, als onderdeel van een integraal plan met zon, waterkracht,

flexibele motoren en op termijn gas. Maar wie belooft dat Beekhuizen de stroom goedkoper maakt, belooft te veel. Op olie is het een dure verzekering tegen het donker. Pas op gas en naast veel zonne-energie wordt het een betaalbare oplossing.

INGEZONDEN

GERELATEERD AAN:  NIEUW ENERGIECONCEPT VAN 150 MILJOEN DOLLAR MOET SURINAAMSE STROOMCRISIS EN LOADSHEDDING BEËINDIGEN