Waarom staan topdeskundige ambtenaren aan de zijlijn?

Suriname beschikt over hoogopgeleide, ervaren en deskundige burgers die hun kennis graag in dienst van het land willen stellen. Toch bestaat binnen de samenleving al geruime tijd het gevoel dat deze deskundigheid niet altijd optimaal wordt benut. Velen herkennen het beeld dat bij benoemingen binnen delen van de overheid soms andere factoren een rol spelen dan vakbekwaamheid alleen. Politieke loyaliteit, persoonlijke relaties, familiebanden of andere niet-inhoudelijke overwegingen lijken regelmatig zwaarder te wegen dan kennis, ervaring en aantoonbare geschiktheid.

Dat is geen probleem van vandaag of van één specifieke regering. Het betreft een verschijnsel dat zich gedurende decennia heeft ontwikkeld en onderdeel is geworden van een bestuurlijke cultuur die telkens opnieuw wordt gereproduceerd.

De prijs van onbenut talent De gevolgen van deze cultuur zijn aanzienlijk. Wanneer talentvolle mensen ervaren dat kwaliteit niet altijd doorslaggevend is, ontstaat ontmoediging. Deskundigen trekken zich terug uit het publieke domein, vertrekken naar het buitenland of kiezen

ervoor hun kennis elders in te zetten. Jongeren met diploma’s raken teleurgesteld en gefrustreerd. Daarmee verliest Suriname juist de mensen die het land nodig heeft om de grote uitdagingen van deze tijd het hoofd te bieden.

Nog problematischer is dat waardevolle kennis en bestuurlijke ervaring verloren gaan wanneer na politieke machtswisselingen topambtenaren en deskundigen naar de zijlijn worden geschoven. Beleidscontinuïteit raakt daardoor verstoord, opgebouwde expertise verdwijnt en opvolgers moeten vaak opnieuw beginnen waar anderen al jaren ervaring hebben opgebouwd. Door veranderde beleidsinzichten wordt bestaand beleid regelmatig herzien. Een modern staatsbestel kan zich een dergelijke verspilling van menselijk kapitaal eigenlijk niet permitteren.

Tijd voor een structurele oplossing Hoe kan Suriname ervoor zorgen dat de beste mensen op de juiste plaats terechtkomen?

Een mogelijke oplossing zou kunnen zijn de instelling van een onafhankelijk nationaal bureau voor werving en selectie voor functies binnen de overheid en de bredere publieke sector. Een dergelijk instituut

zou moeten functioneren op basis van objectieve selectiecriteria, transparante procedures en professioneel vastgestelde functie- en competentieprofielen. Psychologische assessments, bestuurlijke geschiktheidsonderzoeken, integriteitstoetsen en aantoonbare ervaring zouden onderdeel kunnen vormen van een zorgvuldig selectieproces. Suriname beschikt over voldoende deskundigen om een dergelijk bureau professioneel te organiseren en te beheren.

Het nationale belang als enig criterium Cruciaal is dat een dergelijk bureau onafhankelijk opereert van politieke beïnvloeding, persoonlijke belangen, familiebanden en etnische voorkeuren. Het enige uitgangspunt zou moeten zijn: wie is het meest geschikt om een publieke verantwoordelijkheid te dragen in het belang van Suriname?

Dat betekent tevens dat deskundige ambtenaren niet langer afhankelijk zouden moeten zijn van wisselende politieke voorkeuren. Professionele topambtenaren behoren het land te dienen en niet een politieke partij. Beleidsveranderingen zijn een democratisch gegeven, maar deskundigheid en ervaring behoren behouden te blijven.

Wat levert het op? In de eerste plaats draagt een dergelijk systeem bij aan de verdere professionalisering

van het overheidsapparaat. Organisaties functioneren beter wanneer functies worden vervuld door mensen die daadwerkelijk beschikken over de vereiste kennis, ervaring en vaardigheden.

In de tweede plaats kan een transparant selectieproces bijdragen aan het herstel van vertrouwen. Burgers zijn eerder bereid vertrouwen te stellen in de overheid wanneer zij zien dat benoemingen plaatsvinden op basis van kwaliteit en niet op basis van connecties.

In de derde plaats ontstaat een krachtig signaal naar jonge Surinamers. Het laat zien dat studie, inzet, deskundigheid en persoonlijke ontwikkeling daadwerkelijk worden beloond. Dat is van grote betekenis voor een samenleving die haar talent wil behouden.

De sleutel tot succes Suriname heeft geen gebrek aan talent. Het beschikt over deskundige ambtenaren, bestuurders, juristen, economen, ingenieurs, wetenschappers en andere professionals die bereid zijn hun bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van het land.

De uitdaging is niet het vinden van talent, maar het creëren van een systeem waarin

dat talent daadwerkelijk de kans krijgt om tot bloei te komen. Juist daarin zou de sleutel kunnen liggen tot een sterker, professioneler en toekomstbestendiger Suriname.

Headly R. Binderhagel