OAS MOET ZICH STERKER POSITIONEREN IN VERDEELDE REGIO VOLGENS RAMDIN

De toenemende geopolitieke spanningen in de wereld, politieke tegenstellingen binnen de Amerika’s en druk op democratische instituties vragen volgens OAS-secretaris-generaal Albert Ramdin om een sterkere samenwerking tussen de landen van het westelijk halfrond. De Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) moet daarbij nadrukkelijker functioneren als politiek platform waar regeringen ondanks ideologische en andere verschillen met elkaar in gesprek blijven.

Tijdens een persconferentie met Caribische journalisten schetste Ramdin een regio die steeds sterker de gevolgen ondervindt van ontwikkelingen buiten het westelijk halfrond. Conflicten elders in de wereld hebben volgens hem directe economische gevolgen voor landen in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied.

Die gevolgen zijn onder meer merkbaar in hogere brandstofprijzen, inflatie, stijgende kosten van levensonderhoud, problemen bij de export en druk op inkomsten van landen.

“We leven wereldwijd en regionaal in een politieke omgeving die sterk in beweging is”, zei Ramdin. De Amerika’s kunnen zich volgens hem niet afzonderen van die ontwikkelingen.

Internationale instabiliteit werkt uiteindelijk door in vrijwel iedere economie en samenleving.

Tegelijkertijd kent het westelijk halfrond eigen politieke spanningen. Ramdin sprak over een ongezonde mate van polarisatie op het hoogste politieke niveau. Regeringsleiders staan bij belangrijke vraagstukken soms ver uit elkaar en verschillen fundamenteel van mening over de richting die de regio moet inslaan.

Volgens de secretaris-generaal hoeft dat echter niet te betekenen dat samenwerking onmogelijk wordt. Veranderende politieke omstandigheden kunnen juist nieuwe mogelijkheden bieden om op specifieke terreinen overeenstemming te bereiken.

Ramdin ziet daarin een belangrijke taak voor de OAS. De organisatie moet volgens hem een plaats blijven waar regeringen elkaar ontmoeten, ook wanneer hun politieke opvattingen sterk uiteenlopen.

Hij erkende dat de relevantie van de OAS in het verleden ter discussie is gesteld. Volgens hem heeft de organisatie het afgelopen jaar echter aangetoond dat zij nog steeds een belangrijke functie vervult bij politiek overleg en praktische samenwerking tussen de lidstaten.

Eerder aangekondigde bezuinigingen

op de organisatie zijn volgens Ramdin vooralsnog uitgebleven. Hij schrijft dat mede toe aan inspanningen om de lidstaten ervan te overtuigen dat de OAS waarde heeft voor de regio.

Een belangrijke opdracht is nu het verkleinen van de politieke afstand tussen landen. Dat vereist volgens hem dat leiders elkaar vaker ontmoeten en bereid zijn daadwerkelijk naar elkaars standpunten te luisteren.

Overleg hoeft daarbij niet altijd tot overeenstemming te leiden. Wanneer regeringen na een inhoudelijk en respectvol gesprek constateren dat zij van mening blijven verschillen, heeft het overleg volgens Ramdin nog steeds betekenis. Het alternatief — nauwelijks meer met elkaar praten — vergroot volgens hem juist de verdeeldheid.

De OAS wil daarom niet alleen het overleg tussen de lidstaten intensiveren, maar ook nauwer samenwerken met andere instellingen en regionale organisaties.

Ramdin noemde onder meer de Inter-American Development Bank, de Pan American Health Organization, het Central American Integration System (SICA) en de Caribbean Community (CARICOM). “Eenheid

is essentieel”, benadrukte hij.

Zijn streven is dat organisaties die binnen het westelijk halfrond actief zijn meer gezamenlijk optrekken. Daarmee moet uiteindelijk een sterker gevoel van gemeenschap ontstaan, waarbij landen en instellingen niet uitsluitend vanuit hun eigen geografische of politieke deelbelangen opereren.

Ramdin plaatst die aanpak binnen zijn bredere visie van “vrede en voorspoed”. Vrede betekent daarbij volgens hem ook het versterken van democratische processen en instituties. Voorspoed moet onder meer voortkomen uit meer werkgelegenheid, handel en investeringen binnen de Amerika’s.

Hij temperde tegelijkertijd de verwachting dat zulke veranderingen snel kunnen worden bereikt. Zijn ambtstermijn als secretaris-generaal duurt vijf jaar, waarvan inmiddels ongeveer een jaar is verstreken. De opdracht is volgens hem vooral een fundament te leggen waarop later verder kan worden gebouwd.

Bij die koers wil Ramdin zich niet beperken tot contacten met regeringsleiders en ministers. Ook het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, politieke partijen, parlementariërs, jongeren, universiteiten en media moeten worden betrokken.

Tijdens bezoeken aan

OAS-lidstaten probeert hij daarom bewust met vertegenwoordigers van verschillende maatschappelijke sectoren te spreken. De toekomst van de regio kan volgens hem niet uitsluitend door regeringen worden vormgegeven.

Ramdin vat zijn koers samen in drie elementen: meer eenheid, betere onderlinge verbindingen en een gezamenlijke visie op vrede en economische voorspoed. Hij erkende dat daarvoor aanzienlijk meer moet gebeuren en dat de beschikbare tijd beperkt is.

Een afzonderlijke zorg vormt de toestand van de democratie in delen van het westelijk halfrond. Volgens Ramdin is het daarbij noodzakelijk onderscheid te maken tussen democratisch gekozen worden en democratisch regeren.

Het bestaande handvest is vooral gericht op bescherming van de representatieve democratie. De vraag is volgens hem of aanvullende instrumenten nodig zijn voor situaties waarin leiders via democratische verkiezingen aan de macht komen, maar zich vervolgens niet meer overeenkomstig democratische beginselen gedragen. “Democratisch bestuur vereist dat leiders ook democratisch blijven”, stelde Ramdin.

Dat betekent volgens hem onder meer dat

zij democratische spelregels en instituties respecteren en ruimte laten voor politieke en maatschappelijke dialoog.

De OAS-topman wees daarnaast op andere ontwikkelingen die zorgen baren. Hij noemde grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit, een afnemende democratische ruimte, beperkingen voor maatschappelijke organisaties, bedreigingen van journalisten en gevallen waarin personen zonder behoorlijke rechtsgang worden vastgehouden.

Volgens Ramdin maken juist deze ontwikkelingen een sterk politiek forum in de regio noodzakelijk. De OAS moet voorkomen dat zij uitsluitend reageert wanneer problemen al tot crises zijn uitgegroeid. Zij moet ook een plaats zijn waar regeringen vroegtijdig met elkaar over regionale vraagstukken spreken.

In een wereld waarin geopolitieke spanningen steeds sterker doorwerken in het westelijk halfrond, ziet Ramdin samenwerking uiteindelijk als de belangrijkste manier om de regio weerbaarder te maken. Politieke verschillen zullen volgens hem blijven bestaan, maar hoeven gezamenlijke actie op terreinen waar belangen samenvallen niet in de weg te staan.

UNITEDNEWS | REGIO