• woensdag 04 June 2025
  • Het laatste nieuws uit Suriname

Ex-Tucajana-leider Thomas Sabajo in Powakka begraven

Ingediend door admin op
Eerbetoon aan overleden gewezen Tucajana Amazones-leider Thomas Sabajo. Hij is in Powakka vandaag begraven.

In het Inheemse dorp Powakka vond vandaag de uitvaart van oud-Tucajana Amazones-leider Thomas Sabajo plaats. Hij overleed
op zondag 9 maart in het Academisch Ziekenhuis Paramaribo. Hij zou deze maand 69 jaar worden.


Nadat de Singi Neti vrijdag in het NDP-centrum aan de Bonistraat, Geyersvlijt, had plaatsgevonden, is de uitvaartdienst zaterdag bij familie op Powakka gehouden, waarna de overledene op de lokale begraafplaats aan de schoot der aarde is toevertrouwd.

De uitvaartdienst werd bijgewoond door onder anderen Ingrid Bouterse-Waldring, Ramon Abrahams, Jennifer Vreedzaam, Steven Relyveld en Melvin Linscheer. De uitvaart ging net als de singi neti ook gepaard met optredens van culturele groepen.



Bij deze gelegenheid waren er toespraken van Inheemse leiders en/of vertegenwoordigers van Inheemse dorpen. Kapitein
Sergio Sabajo van Powakka noemde de overledene een man van moed en durf. Door zijn strijd is onder meer de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) ontstaan.

Cliff Tjaaroeme zei namens de voormalige Tucajana's dat mede door de strijd van Sabajo, na de VIDS ook de Organisatie van Inheemsen in Suriname (OIS) is ontstaan. Zowel Tjaaroeme als Assembleelid Vreedzaam zei dat Sabajo met de Tucajana Amazones is opgekomen tegen het onrecht dat hun volk werd aangedaan alsook de onderdrukking door het toenmalige Jungle Commando in de periode van de Binnenlandse Oorlog. Tjaaroeme noemde het Kourou Akkoord in 1992 werd overeengekomen een misleiding om het Jungle Commando het gezag in het binnenland te geven. Volgens Vreedzaam is de strijd van de Inheemsen er sedert 1492 en deze zal worden voortgezet.

Relyveld, coördinator Inheemse dorpen Para, die namens het hoofdbestuur van de NDP sprak, zei dat moet worden vastgelegd waarom de Tucajana Amazones is opgericht en waarvoor er werd gestreden. Volgens hem moet deze geschiedenis levend worden gehouden. Voormalig Tucajana Mario Wijngaarde merkte op dat Sabajo altijd respect had voor het gezag. Hij ging terug naar het tekenen van de Vredesovereenkomst in 1992 en roemde de wezenlijke bijdrage van de Tucajana Amazones.

Phagwa-dag straatverkoper valt door vermoeidheid in slaap in auto en wordt stiekem bestolen

Ingediend door admin op

Een man die op Phagwa-dag in Suriname nabij het Onafhankelijkheidsplein drank en vleesworst verkocht, heeft zijn ervaringen gedeeld op sociale media, nadat hij het slachtoffer werd van een diefstal. Na een lange dag viel hij door vermoeidheid in slaap in zijn auto te Latour, waarna hij stiekem werd bestolen van zijn tas met de opbrengst, mobiele telefoons en persoonlijke bezittingen.

“Ik heb helaas slecht nieuws en ik weet niet meer wat ik moet doen. Ik doe zoveel moeite om aan mijn centen te komen, en binnen een seconde neemt iemand het van me.

Gisteren was ik aan het verkopen op het Plein

in de stad. Ik had een mooie opbrengst gemaakt en het werd tijd om te vertrekken, dat was tussen 02:00 en 03:00 uur, de exacte tijd weet ik niet meer. Ik reed richting huis, maar onderweg stopte ik even bij Latour omdat ik trek had in iets te eten.

Helaas was er op dat moment geen worststand meer open, alleen de Chinese winkel die tot laat open is. Ik dacht ook iets te drinken te kopen, maar het drong toen pas tot me door dat ik al drinken in mijn ijsbox had. Ik besloot even in mijn auto te zitten

en viel in slaap bij Latour.

Ik was uitgeput, echt heel moe, ik kon niet verder rijden. Mijn lichaam had echt rust nodig, omdat ik sinds 03:00 uur op 14 maart bezig was om mijn stand op te zetten en af te wachten om te verkopen. Pas tussen 02:00 en 03:00 uur op 15 maart vertrok ik weer richting huis.

Goed, ik viel dus in slaap in mijn wagen, schuin tegenover Golden Wings, precies voor de worstkraam. Ik werd pas de volgende ochtend, tussen 7:00 en 8:00 uur, weer wakker. Ik merkte dat mijn auto niet wilde starten omdat de batterij leeg was doordat de lichten de hele nacht aan waren gebleven.

Ik zocht naar mijn telefoon om iemand te bellen om me te helpen, maar ik zag mijn telefoon niet. Toen begon ik naar mijn tas te zoeken, want ik zet mijn telefoon altijd in mijn tas of bij de autoradio. Tot mijn grote schrik merkte ik dat mijn tas weg was en daarmee was alles verdwenen.

Iemand is in mijn auto geweest en heeft mijn tas gestolen. In die tas zat mijn opbrengst van tussen de 10.000 en 12.000 SRD, omdat ik alleen de biljetten van SRD 500 en 200 had geteld, wat al op SRD 8.000 kwam. De rest was in biljetten van SRD 100 en een paar van SRD 50,” zegt het slachtoffer.

Volgens de verkoper bevonden zich in zijn tas, naast het geld, ook zijn blauwe/zwart iPhone 12, de telefoon van zijn moeder (Samsung Galaxy A03S), een MasterCard, en pinpassen van Hakrinbank en Finabank.

De man schakelde de politie in die ter plaatse kwam voor onderzoek. Tijdens het onderzoek werden zijn id-kaart en creditcard onder de auto gevonden.

Het slachtoffer heeft via sociale media een oproep gedaan om hulp bij het vinden van zijn gestolen telefoons. Hij hoopt dat camera-beelden van de omgeving, die mogelijk pas maandag beschikbaar zullen zijn, kunnen helpen bij het opsporen van de dader.

De verkoper benadrukt dat hij zijn telefoons dringend nodig heeft voor zijn werk en onderneming, en hij vraagt iedereen die mogelijk iets weet of die een van de gestolen telefoons aangeboden krijgt, contact met hem op te nemen via WhatsApp. Hij benadrukt dat hij zijn geld echt hard nodig heeft om verder te kunnen.

Als iemand iets weet of aangeboden krijgt wat lijkt op de gestolen telefoons, wordt gevraagd contact op te nemen via WhatsApp op het nummer 7679690. De politie heeft de zaak in onderzoek.

VIDEO: Man ernstig gewond aan hoofd na ongeregeldheden tijdens Phagwa-viering Waka Pasi

Ingediend door admin op

Tijdens de Phagwa-viering gisteravond bij Waka Pasi in Suriname ontstonden op een gegeven moment ongeregeldheden. Een jongeman raakte daarbij ernstig gewond aan zijn hoofd.

Het slachtoffer was bij Waka Pasi om te chillen toen de sfeer grimmig werd. Op videobeelden die via social mediawerden gedeeld en hieronder ook te zien zijn, is te zien hoe jongeren met diverse voorwerpen gooien.

De jongeman in kwestie werd daarbij door een gegooide fles op zijn voorhoofd geraakt. Hij liep een enorme hoofdwond op ter hoogte van zijn wenkbrauw en was bijna zijn linkeroog kwijt.

Het slachtoffer werd snel naar de Spoedeisende Hulp gebracht voor medische behandeling. Aan de Surinaamse politie verklaarde hij dat hij geen idee heeft wie de fles heeft gegooid.

De politie onderzoekt de zaak en heeft camerabeelden opgevraagd.

Hieronder een filmpje waarin de ongeregeldheden te zien zijn:

Reactie op 'Onteigening boedelplantages per 1 mei 2025'

Ingediend door admin op

Met verbazing las ik het opinieartikel van 12 maart van Elviera L. Bruce-Sandie. Helaas bevat het onjuistheden die ik graag wil rechtzetten. Een goed begrip van het Nieuw Burgerlijk Wetboek (Nieuw
BW) is namelijk van groot belang.

In mijn onderzoek heb ik verschillende oplossingen voorgedragen om het (maatschappelijke) probleem van onverdeelde boedels en onbeheerde gronden aan te pakken. Dit probleem kent Suriname sinds de koloniale tijd en is door verschillende regeringen erkend. Het doel van het onderzoek is geweest om niet alleen een oplossing te vinden voor de ontwikkeling van Suriname, maar ook om de situatie van de mensen (mogelijk ook erfgenamen) die al decennialang op deze gronden wonen zonder zekerheid, te verbeteren. In verschillende ontwikkelingsplannen van diverse regeringen van Suriname is dit probleem ook benoemd. 


Voor de geïnteresseerde lezers verwijs ik bijvoorbeeld

naar pagina 198 van het ontwikkelingsplan 2012-2016, waarin onder andere staat:

"De boedelproblematiek zorgt ervoor dat de districten Para en Coronie niet optimaal ontwikkeld kunnen worden. In de praktijk is het aantal onbeheerde- en kennelijk verlaten plantages aanzienlijk gebleken, in het bijzonder aan de weerszijden van de Commewijne- en Surinamerivier. De verlaten plantages stagneren de optimale ontwikkeling van het gebied en belemmeren tevens de uitvoering van een gedegen domaniaal beleid."

Niet alleen in Suriname, maar ook op Curaçao en de BES-eilanden veroorzaken onverdeelde boedels al eeuwenlang belemmering van de ontwikkeling van zowel deze onverdeelde gronden als van de erfgenamen die erop wonen, wat uiteindelijk ook de ontwikkeling van het land belemmert. In Curaçao heeft de wetgever dit probleem aangepakt door speciale regels op te nemen in hun Nieuw Burgerlijk Wetboek. Deze regels maken het mogelijk dat de langdurig onverdeeld gebleven boedels in het economisch verkeer terechtkomen. Deze regels en de ervaringen van Curaçao zijn grotendeels overgenomen in ons Nieuw BW.

Het Nieuw BW is gelukkig beschikbaar op de website van De Nationale Assemblee voor geïnteresseerde lezers. Zonder gedetailleerd in te gaan op de nieuwe regels over langdurig onverdeeld gebleven boedels (gemeenschappen), wil ik het volgende benadrukken:

De nieuwe regels betekenen niet dat boedelplantages per 1 mei worden onteigend. Zoals eerder aangegeven, zien opeenvolgende regeringen het in stand houden van deze boedelgronden als een belemmering voor de ontwikkeling. Met deze nieuwe regels hoopt de wetgever daar verandering in de brengen.


Bovendien hebben de nieuwe regels niet alleen betrekking op plantagegronden, maar op alle boedelgronden waarvan aannemelijk is dat de deelgenoten niet meer kunnen worden opgespoord of dat de waarde van hun aandelen zeer gering is. In zulke gevallen kan de rechter de onverdeelde grond of delen ervan toewijzen aan gebruikers. Zij krijgen dan eigendom en kunnen de grond verder ontwikkelen, bijvoorbeeld door er hypotheek op te vestigen.


Pas als toekenning aan de gebruikers niet mogelijk is, kan de rechter beslissen de grond toe te wijzen aan de Staat of aan een stichting die daartoe een verzoek doet. Zo een stichting moet in haar statuten de ontwikkeling van de onverdeelde grond voor de gebruikers hebben opgenomen en zal onder toezicht van de overheid staan. De Stichting kan de grond dan in eigendom verkrijgen. 


Let wel: de rechter besluit alleen als hiervoor een verzoek is gedaan.


In Para bestaan al verschillende stichtingen (en verenigingen) bij de plantagegronden. Met de nieuwe regels van het Nieuw BW kunnen deze beheersvormen eigenaarsbevoegdheden verkrijgen over de gronden, waardoor zij in staat zullen zijn de grond verder te ontwikkelen voor de gebruikers, mits zij uiteraard voldoen aan de regels van het Nieuw BW.

Het is belangrijk dat de juiste informatie wordt gedeeld, zodat misvattingen worden voorkomen en een zinvolle discussie mogelijk blijft.

Mr. dr. A.C. Akkal-Ramautar,

Jones wist door uitspraken Gajadien al dat hij hogerberoepszaak zou verliezen

Ingediend door admin op

“Eigenlijk had ik die uitspraak verwacht”, zegt NDP-parlementariër Ebu Jones naar aanleiding van de rechtszaak in hoger beroep die hij tegen VHP-parlementariër Asiskumar Gajadien heeft verloren.

Gajadien sleepte Jones eerder voor het gerecht nadat de NDP’er tijdens de schorsing van een vergadering van De Nationale Assemblee in Suriname (DNA) op 7 oktober vorig jaar had aangegeven dat onder andere Gajadien en zijn fractiegenoot Dew Sharman geld kregen van Suribet.

In het programma Bakana Tori voerde Jones aan dat, toen hij deze zaak in eerste aanleg in november vorig jaar bij de civiele rechter won, hij bij de eerstvolgende vergadering van De Nationale

Assemblee (DNA) door Gajadien werd benaderd.

Daar zou de VHP’er hem hebben voorgehouden dat het niet uitmaakt wat Jones zou doen, hij (Gajadien) de zaak zeker zou winnen. “A taki: Yu kan tan teki, du san’ yu wani, mi e wini yu ini hoger beroep. Dat heeft hij me gezegd”, zei Jones.

Volgens de NDP’er ligt het aan de Surinaamse samenleving wat zij uit de uitspraken van de VHP’er wil halen. In ieder geval heeft het hem wel aan het denken gezet. Jones zei dat Gajadien door zijn collega’s in het parlement wel de ambassadeur van Suribet werd genoemd.

Ondertussen heeft Gajadien via

zijn Facebook-pagina laten weten dat de NDP’er invulling heeft gegeven aan de uitspraak van de rechter en de rectificatie heeft geplaatst. Volgens Gajadien zijn de leugens van Jones bestraft.

Twee lijken geborgen; politie Apoera aangevallen door bijen

Ingediend door admin op

Drie politiefunctionarissen van het politiebureau Apoera zijn bij het bergen van een lijk op de Corantijnrivier aangevallen door Braziliaanse bijen.


Twee politieambtenaren die door de bijen zijn gestoken, werden voor

medische behandeling met de ambulanceboot  afgevoerd naar het Mungra Medisch Centrum. De derde politiefunctionaris wist aan de bijensteken te ontkomen door in het water te springen.


De politie vermoedt dat twee mannen zijn omgekomen door een aanvaring op de rivier. Er zijn bootwrakken en spullen op de rivier aangetroffen. Beide lijken zijn geborgen. Een van de lijken is donderdag en het tweede vrijdag geborgen, meldt de politie Public Relations. 


Op weg naar de plek waar het tweede lijk werd gesignaleerd, zijn de politieagenten aangevallen door de bijen. 




Drie politiefunctionarissen aangevallen door Braziliaanse bijen tijdens het opvissen van een tweede lijk uit de Corantijnrivier

Ingediend door admin op

Drie politiefunctionarissen van het politiebureau Apoera zijn op vrijdag 14 maart 2025 bij het opvissen van een tweede lijk op de Corantijnrivier aangevallen door Braziliaanse bijen.

De politie van voormelde bureau had op donderdag 13 maart 2025 na de melding dat er een lijk was aangetroffen in de omgeving van de haven van Apoera de locatie aangedaan voor onderzoek. Daarbij had zij het lijk van een manspersoon van vermoedelijk Braziliaanse komaf uit de rivier opgevist. Terwijl de politie op vrijdag 14 maart 2025, bezig was de drijvende spullen in de omgeving waar het lijk was opgevist op te halen, kreeg

zij de informatie dat er een tweede lijk was gesignaleerd in de omgeving van Wakai. Op weg naar die locatie, om het tweede lijk op te vissen, is de politie ter hoogte van de haven van Apoera aangevallen door Braziliaanse bijen. Twee politieambtenaren die door de bijen zijn gestoken, werden voor medische behandeling met de ambulanceboot afgevoerd naar het Mungra Medisch Centrum (MMC). De derde politiefunctionaris wist aan de bijensteken te ontkomen door in het water te springen. Hierna is ook het lijk van de tweede manspersoon uit het water gehaald. De politie vermoedt dat het om een bootaanvaring moet
gaan, aangezien er bootwrakken en spullen op de rivier zijn aangetroffen. Het onderzoek in deze zaak wordt voort gezet.

Nadere bijzonderheden volgen.

Gewapende mannen dringen woning binnen en stelen telefoons

Ingediend door admin op

Aan de Gulzarweg in Suriname heeft in de vroege ochtend van vrijdag 14 maart een overval plaatsgevonden. Twee gewapende mannen drongen een woning binnen en namen mobiele telefoons van bewoners weg.

Volgens de verklaring van de 20-jarige aangever, Xavier J., lag hij samen met zijn jongere broers en een vriend te slapen. In de woonkamer bevond zich een kennis, Raello, die muziek aan het afspelen was.

Plotseling werd Raello naar buiten geroepen door een bekende man uit de buurt. Buiten stonden twee mannen die bekend zijn als ‘Zombi’ en ‘Tube’. Tube trok een vuurwapen en hield Raello onder schot, terwijl ze geld

eisten. Raello verklaarde dat het geld bij Xavier in de woning lag.

Raello probeerde vervolgens 3.000 SRD te lenen van Xavier om de overvallers te betalen, maar kreeg nul op het rekest. Vervolgens drongen Zombi en Tube de woning van Xavier binnen.

De aangever, zijn broers en hun vriend zagen geen andere uitweg dan via het balkon te springen om te ontsnappen. Ze vluchtten naar het huis van Raello, maar de overvallers lieten het hier niet bij. Ze brachten Raello eveneens naar zijn woning, waar ze tekeer gingen tegen zijn moeder en haar voorhielden dat haar zoon geld van hen zou hebben

gestolen.

De moeder hield vol dat dit niet het geval was en kreeg uiteindelijk de mobiele telefoon van haar zoon overhandigd, waarna de overvallers vertrokken.

Toen Xavier en zijn broers later terugkeerden naar hun woning aan de Gulzarweg, ontdekten ze dat hun mobiele telefoons, een iPhone 14 en een iPhone 12, waren gestolen.Ze vermoeden dat Zombi en Tube verantwoordelijk zijn voor de diefstal van de toestellen.

Xavier deed aangifte bij de Surinaamse politie. Raello voegde zich later bij de politie en bevestigde de gebeurtenissen. Hij verklaarde dat hij buiten werd geroepen door Zombi en Tube, waarna Tube een vuurwapen trok en hem onder schot hield. Vervolgens drongen de daders de woning binnen en doorzochten de kamers, vermoedelijk op zoek naar geld en waardevolle spullen.

De politie van Latour is bezig met de opsporing en aanhouding van het duo.

Santokhi noemt aanhouding drugsbaron Roger Khan meest sensationele uit zijn carrière

Ingediend door admin op

President Chandrikapersad Santokhi noemde onlangs in een luchtig gesprek op ATV de aanhouding van een internationaal gezochte verdachte uit Guyana in Suriname, de meest sensationele aanhouding van zijn carrière als voormalig minister van Justitie en Politie (JusPol).

Het Surinaamse staatshoofd noemde de naam van de verdachte niet expliciet, maar het mag duidelijk zijn dat het gaat om de Guyanese drugsbaron Shaheed ‘Roger’ Khan, die in 2006 in Suriname werd aangehouden.

Volgens Santokhi is de aanhouding van Khan de meest sensationale omdat deze internationale aandacht had getrokken. Volgens hem verliep de aanhouding op een zeer sensationele manier en was het zeer prestigieus, met

de betrokkenheid van meerdere landen.

Het werd op een zodanige wijze uitgevoerd dat men tot op de dag van vandaag niet begrijpt hoe het mogelijk was. Santokhi was op dat moment JusPol-minister en had de algehele leiding over de operatie, die in samenwerking met vier tot vijf andere landen werd uitgevoerd.

Nadat Khan en acht anderen in 2006 door de Guyanese justitie werden gearresteerd -en weer werden vrijgelaten-, omdat ze naar verluidt 33 AK-47-geweren zouden hebben gestolen van een politie-arsenaal in Guyana, vluchtte hij naar Suriname.

Op 15 juni 2006 werd Khan met drie van zijn lijfwachten in Paramaribo gearresteerd tijdens een geheime anti-drugsoperatie van

de Surinaamse politie. Bij zijn arrestatie werden ongeveer 200 kilo cocaïne en een aantal vuurwapens aangetroffen en in beslag genomen.

Toenmalig minister Santokhi besloot dat Khan, in plaats van aan Guyana, uitgeleverd moest worden aan Trinidad. Dit besluit stuitte op veel verzet in zowel Suriname als Guyana, omdat de wet in Suriname zegt dat een crimineel bij eventuele uitzetting moet worden uitgezet naar het land van herkomst.

Een van de advocaten van Khan, Gerold Sewcharan, zei zelfs dat zijn cliënt ‘ontvoerd was door een complot van Suriname en de Verenigde Staten’. De drugsbaron werd ook bijgestaan door Irwin Kanhai.

Toen Khan op de luchthaven van Trinidad arriveerde werd hij door immigratieambtenaren overhandigd aan de Amerikaanse autoriteiten. In minder dan 24 uur nadat hij Suriname werd uitgezet werd hij in de Brooklyn Federal Court in New York aangeklaagd voor “pogingen om cocaïne te importeren in de Verenigde Staten”.

Omdat Guyana geen Amerikaanse uitleveringsverzoeken honoreert, werd Khan bij zijn vele arrestaties in Guyana nooit overhandigd aan de Amerikaanse justitie.

Volgens, door Wikileaks gepubliceerde, Amerikaanse documenten uit 2006 kon de macht van Khan in Guyana vergeleken worden met de toenmalige macht van wijlen Pablo Escobar in Colombia.

In oktober 2009 werd Khan veroordeeld tot 40 jaar celstraf, omdat hij schuldig werd bevonden aan het binnensmokkelen van grote hoeveelheden cocaïne in de Verenigde Staten, het afpersen van de kroongetuige in zijn zaak en illegaal vuurwapenbezit.

De drugsbaron werd na onderhandelingen over gedetailleerde informatie in andere onderzoeken en een herbeoordeling van zijn zaak door de rechtbank veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijftien jaar. Hij heeft iets meer dan acht jaar van de vijftien jaar uitgezeten en werd op 20 september 2019 vrijgelaten en uitgeleverd aan Guyana.

Khan werd kort na zijn aankomst in zijn thuisland door de politie aangehouden voor ondervraging in verband met de moorden op politiek activist Ronald Waddell en bokscoach Donald Allison. Na het verstrijken van zijn detentieperiode van 72 uur werd hij op borgtocht van $200.000 vrijgelaten.

Traditionele geneeskunde en integratieve gezondheidszorg

Ingediend door admin op

Van 11 tot en met 13 maart werd de Traditional and Integrative Health Systems Conference Suriname 2025 (Traditionele en Integratieve Gezondheidssystemen Conferentie Suriname 2025) gehouden. Dit evenement werd mede georganiseerd door

de Stichting Medische Zending Suriname “Primary Health Care” (MZ-PHC), in samenwerking met The Amazon Conservation Team Guiyanas (ACT) en met ondersteuning van de stuurgroep “Ontwikkeling Traditionele en Integratieve Systemen Industrie” (OTIMSI).


Eerder, op 10 november 2017 werd in ons land een congres gehouden, met als thema Dag der Traditionele Medische Systemen. Wat de 2025 conferentie bijzonder maakt, is de context en het moment waarop ze plaatsvindt. In 2016 is men begonnen met het concipiëren van een wet voor traditionele geneeskunde. Eind 2024 werd een conceptwet ingediend bij De Nationale Assemblee (DNA) houdende “Instelling van de Autoriteit (OTIMSI) voor het reguleren van

de ontwikkeling van de traditionele en integratieve medische systemen industrie in Suriname”.


De conferentie van 2025 zet een volgende stap richting een bredere nationale discussie en duurzame oplossingen ter bescherming van levende kennis, producten, toepassingen en beoefenaars van traditionele gezondheidssystemen, evenals de ecosystemen en gemeenschappen waarin zij bestaan, en om integratieve systemen te bevorderen.


De aanwezigen werden verwelkomd en toegesproken door de directeur van de MZ-PHC, Mr. Herman Jintie. Daarnaast spraken Dr. Quataro Geflo  van de PAHO/WHO, en de minister van Volksgezondheid Drs. Amar Ramadhin. Mr Jintie benadrukte in zijn toespraak dat integratieve gezondheidszorg draait om samenwerking en een holistische benadering, waarbij de patiënt centraal staat. Volgens MZ-PHC betekent gezondheid niet alleen de afwezigheid van ziekte, maar ook het bevorderen van een goede fysieke en mentale balans.


MZ-PHC is actief in rurale en traditionele inheemse gemeenschappen tot in moeilijk bereikbare verre delen van onze districten. De organisatie koestert de samenwerking met ACT en zet zich samen met haar partners in, zoals ook bleek uit de inleiding van directeur Minu Parahoe van ACT, voor bewustzijnsvergroting over de toepassing en erkenning van traditionele gezondheidszorgsystemen, en mogelijke integratie met moderne systemen. In zijn presentatie over traditionele medicijnen en duurzaamheid, trad prof.Dr. Max Huisden die OTIMSI vertegenwoordigde, meer in detail over bioactieve moleculen.


De onderdirecteur Medische Zaken bij MZ-PHC, Dr. Maureen van Dijk, ging dieper in op de kern en werking van een typisch zorgsysteem en vergeleek dit op een toegankelijke wijze – in p'kin moni – met traditionele en integratieve systemen. Victoria Morpurgo-Dest, gezondheidswetenschapper en lead consultant voor de organisatie van de conferentie, heeft inzichten gedeeld over integratieve gezondheidssystemen.


Het begrip traditionele geneeskunde doet denken aan hoe het allemaal begon: met de eerste bewoners van Suriname, onze inheemse volkeren. Na hen zijn mensen uit verschillende werelddelen onder mensonterende omstandigheden hier naar toe gebracht uit voornamelijk Afrika en Azië, weer anderen immigreerden later vrijwillig. Ontmoetingen tussen mensen met hun tradities, kennis en inzichten over gezondheid en genezing, die generatieslang via mondelinge overdracht zijn behouden. 


De conferentie trok een divers publiek waarin Surinamers met verschillende culturele achtergronden, waaronder inheemse volkeren, marrons en andere groepen. Er waren traditionele leiders, beoefenaars van traditionele geneeskunde, vertegenwoordigers van gezondheidsberoepen, milieuwetenschappers en de inheemse media. In een sfeer van wederzijds respect en samenwerking, inspirerende presentaties en paneldiscussies, werd er aandachtig geluisterd naar mannen en vrouwen, zowel ouderen als jongeren die hun boodschappen effectief wisten te communiceren, in verschillende talen. 


Vertegenwoordigers uit andere delen van Zuid-Amerika zoals Brazilië presenteerden programma's voor bescherming van het eigene tegen uitwissing door externe invloeden. De overdracht aan jongere inheemsen geniet daar ondersteuning door gericht beleid en formeel onderwijs in hún taal en in hun woongebied, verzorgd door eerbiedwaardige meesters: het eigene leren kennen en waarderen. Uit Curaçao behandelde Prof. Carl Camelia het thema Evidence-Based Model for Integration of Traditional Medicine. 


Het onderwerp is complex en veelomvattend, met raakvlakken tussen meerdere disciplines, mens- en milieuwetenschappen, sectoren en overheidsinstanties. Men spreekt van een interculturele en interwetenschappelijke dialoog. De conferentie is tijdig, gezien de lopende discussies over socio-bioeconomie binnen de Amazone-landen en de mondiale klimaatproblematiek, en waarbij het grondenrechtenvraagstuk een belangrijke kwestie is.


Wet- en regelgeving specifiek afgestemd op de Surinaamse context, ter garantie van rechtvaardigheid, veiligheid en duurzaamheid in traditionele en integratieve gezondheidssystemen waarbij de mens centraal staat, met bescherming en beheer van gezonde ecosystemen, ontbreekt nog. Wereldwijd groeit de erkenning en aandacht voor traditionele en integratieve gezondheidssystemen, evenals consensus over het dekoloniseren van paradigma’s en het omarmen van een integratieve aanpak. Op de lange weg voor ons, biedt de conferentie een platform aan voor intensievere en zorgvuldigere dialoog en uit.


Dr. Joy dos Santos-Themen


U kunt het gehele artikel hier dowloaden



Documenten: MZ-PHC_Conferentie_Traditionele_geneeskunde_volledig_artikel_.pdf