Mathoera wil eindtermijn voor geheime observatie van burgers

Burgers zouden volgens de voorgestelde regeling telkens opnieuw maandenlang kunnen worden gevolgd, zonder dat een maximale totale duur is vastgelegd. Krishna Mathoera (VHP) wil daarom een wettelijke eindtermijn voor stelselmatige observatie. Ook het heimelijk opnemen van gesprekken moet volgens haar duidelijker in tijd worden begrensd.

Mathoera bracht die voorstellen donderdag 15 oktober naar voren tijdens de behandeling van de wijziging van het Wetboek van Strafvordering in De Nationale Assemblée (DNA). Het voorstel legt onder meer vast onder welke voorwaarden opsporingsdiensten voor strafrechtelijk onderzoek communicatie via telecomaanbieders mogen onderscheppen en gegevens over gebruikers en hun communicatieverkeer mogen opvragen. Mathoera vroeg wie in de praktijk controleert of voortzetting van zulke ingrijpende onderzoeken noodzakelijk blijft.

Volgens haar toelichting kan een bevel voor stelselmatige observatie voor maximaal drie maanden worden gegeven en daarna telkens met maximaal drie maanden worden verlengd. Doordat een totale eindtermijn volgens haar ontbreekt, kan de observatie jarenlang voortduren.

Een volledig

beeld van het privéleven Mathoera maakte onderscheid tussen gewone observatie en het langdurig volgen van personen. Kort meekijken op straat behoort tot het reguliere politiewerk. Door de duur, frequentie, intensiteit of inzet van technische middelen kan observatie echter een veel ingrijpender karakter krijgen.

Als voorbeeld noemde zij het volgen van verplaatsingen met een baken of gps-tracker. Daarmee kan worden vastgelegd waar iemand naartoe gaat, wie hij ontmoet en hoe zijn dagelijks leven eruitziet.

Volgens Mathoera kan zo een compleet beeld van iemands persoonlijke leven ontstaan. Dat maakt het noodzakelijk om niet alleen bij de start, maar ook bij verlengingen te beoordelen of de inzet nog gerechtvaardigd is.

Zij vroeg hoe de noodzaak, de verhouding tussen middel en onderzoeksdoel en het belang van het onderzoek worden getoetst. Een onderzoek telkens verlengen mag volgens haar niet betekenen dat een burger zonder duidelijke eindgrens gevolgd blijft worden.

Ook mensen buiten de verdenking geraakt

Dew Sharman (VHP) vroeg eveneens aandacht voor de gevolgen van stelselmatige observatie. Hij wees erop dat volgens de memorie van toelichting ook derden die niet noodzakelijk verdachte zijn, kunnen worden geobserveerd.

Hij wil daarom concrete feiten en omstandigheden vastleggen waaronder iemand stelselmatig mag worden gevolgd. Wanneer de grond daarvoor wegvalt of onvoldoende blijkt, moet worden voorkomen dat de observatie toch doorgaat.

Bij verlenging is volgens Sharman onafhankelijke controle nodig. Hij benadrukte dat langdurige observatie grote gevolgen kan hebben voor het leven van een individuele burger, zeker wanneer die persoon zelf niets met de onderzochte strafbare feiten te maken heeft.

Mathoera vroeg daarnaast om een maximale totale duur voor het opnemen van vertrouwelijke communicatie in een woning of voertuig. Volgens haar beschrijving van het voorstel kan daarvoor toestemming worden gegeven voor dertig dagen, met telkens een verlenging van dertig dagen.

Ook daarbij ontbreekt volgens haar een uiterste termijn. Zij opperde een

maximum van bijvoorbeeld vijf of zes maanden, omdat de inbreuk niet alleen de verdachte raakt, maar ook andere aanwezigen.

Verder wil zij regelen wanneer geplaatste opnameapparatuur wordt verwijderd en op welke wettelijke grondslag opsporingsambtenaren daarvoor opnieuw een locatie mogen betreden. Zodra de noodzaak vervalt, moet volgens haar ook duidelijk zijn hoe de geheime technische voorziening wordt weggehaald.