Gloria Steinem: zij is heengegaan, maar haar strijd gaat door

Op 2 september 2026 overleed op 92-jarige leeftijd Gloria Steinem, een van de invloedrijkste stemmen van de moderne vrouwenbeweging. In Suriname is haar naam wellicht minder bekend, maar haar gedachtegoed heeft grenzen overschreden. Haar leven behoort daarom niet alleen tot de geschiedenis van Amerikaanse vrouwen. Het behoort tot de internationale geschiedenis van de strijd voor menselijke waardigheid en gelijkwaardigheid.

Gloria Steinem was journalist, schrijver, activist en organisator. Zij begreep al vroeg dat achterstelling van vrouwen niet alleen zichtbaar wordt in wetten, maar

ook in maatschappelijke structuren, economische afhankelijkheid, politieke ondervertegenwoordiging en de wijze waarop vrouwen in de media worden neergezet.

In 1971 stond zij mede aan de basis van Ms. Magazine, dat uitgroeide tot een belangrijk platform voor feministische ideeën. Zij was eveneens betrokken bij de oprichting van de National Women’s Political Caucus, de Ms. Foundation for Women en later het Women’s Media Center. Daarmee deed zij iets fundamenteels: zij hielp vrouwen niet alleen om gehoord te worden, maar ook om zelf plaatsen van invloed te creëren. In 2013 ontving zij uit handen van president Barack Obama de Presidential Medal of Freedom.

Zittend :Gloria Steinem en Shirley Chisholm

Bijzonder betekenisvol was haar verbondenheid met Shirley Chisholm, de eerste zwarte vrouw die in het Amerikaanse Congres werd gekozen en in 1972 de eerste zwarte vrouw die zich kandidaat stelde voor de presidentsnominatie van een grote Amerikaanse politieke partij. Steinem, Chisholm, Bella Abzug,

Fannie Lou Hamer en andere prominente vrouwen werkten samen binnen de National Women’s Political Caucus. Zij begrepen dat de emancipatie van vrouwen niet los kon worden gezien van ras, armoede, politieke macht en maatschappelijke uitsluiting. Steinem steunde Chisholms historische campagne. Later zei zij treffend over haar dat Chisholm eigenhandig het bordje “white male only” van de deur van het Witte Huis had verwijderd.

Dat partnerschap is ook vandaag relevant. Het herinnert ons eraan dat vrouwenrechten niet uitsluitend de rechten zijn van vrouwen die al toegang hebben tot onderwijs, macht en economische mogelijkheden. De beweging moet juist ook oog hebben voor vrouwen die door armoede, afkomst, huidskleur, geweld of maatschappelijke omstandigheden minder gemakkelijk worden gehoord.

Een internationale erfenis

Steinem werd een inspiratiebron voor generaties vrouwen ver buiten de Verenigde Staten. Haar strijd ging over politieke vertegenwoordiging, gelijke kansen, economische onafhankelijkheid, geweld tegen vrouwen, reproductieve rechten en de vrijheid van vrouwen om over

hun eigen leven en lichaam te beschikken. Tot op hoge leeftijd bleef zij schrijven, reizen, spreken en organiseren.

Een uitspraak van haar vat de essentie daarvan krachtig samen: “Either our control over our own bodies is equal, regardless of sex or race, or we’re not living in a democracy.” Daarin ligt een universele boodschap. Vrouwenrechten zijn geen Amerikaanse, Europese, Afrikaanse, Aziatische, Caribische of Surinaamse aangelegenheid. Vrouwenrechten zijn mensenrechten. Gelijkwaardigheid kent geen landsgrenzen.

Veel bereikt, maar niet voltooid

Het zou verkeerd zijn Steinem alleen te eren vanwege hetgeen zij heeft bereikt. Haar overlijden moet ons juist doen kijken naar wat nog niet is bereikt. Wereldwijd zijn vrouwen nog altijd ondervertegenwoordigd in politieke en economische besluitvorming. Geweld tegen vrouwen en meisjes bestaat voort. Economische ongelijkheid is niet verdwenen. Meisjes krijgen niet overal dezelfde onderwijskansen. En rechten waarvan eerdere generaties dachten dat zij definitief waren verworven, blijken opnieuw ter discussie te kunnen worden gesteld.