Zwart Manifest wil nationaal herstelfonds na onderzoek naar koloniaal verleden Oranjes

Een nationaal herstelfonds, een meerjarig herstelplan en daadwerkelijke zeggenschap voor nazaten van tot slaaf gemaakten. Die concrete stappen verlangt Zwart Manifest van de koning en de Nederlandse regering na de presentatie van het onderzoek naar de koloniale betrokkenheid van het Huis Oranje-Nassau. In een reactie van 2 oktober stelt het initiatief dat erkenning van het verleden pas betekenis krijgt als die leidt tot verbetering van de positie van getroffen gemeenschappen: “Een onderzoek is geen herstel.”

Het onderzoek concludeert volgens de reactie dat de Oranjes eeuwenlang zonder wezenlijke bedenkingen betrokken waren bij het kolonialisme en daarvoor medeverantwoordelijkheid droegen. Het koningshuis gaf politieke en symbolische steun aan het koloniale systeem, steunde koloniale oorlogvoering en gewelddadige onderdrukking en profiteerde van koloniale belangen. De initiatiefnemers benadrukken dat die geschiedenis samenhangt met de opbouw van de Nederlandse welvaart en de ongelijkheid die nog steeds doorwerkt.

Voor een volgende stap moeten beschikbare middelen van ministeries, overheidsorganisaties en andere

betrokken partijen worden samengebracht in één nationaal herstelfonds. Daarnaast moet er een meerjarig Deltaplan komen met concrete doelen, maatregelen, verantwoordelijkheden en toetsbare resultaten. Daarmee willen de initiatiefnemers voorkomen dat herstel blijft steken in losse projecten en versnipperde financiering.

Nazaten en hun gemeenschappen moeten daarbij daadwerkelijk kunnen meebeslissen. Hun rol mag niet beperkt blijven tot het geven van advies of het deelnemen aan gesprekken. De oproep omvat structurele vertegenwoordiging, zeggenschap over de besteding van geld en invloed op de prioriteiten van het herstelplan. Ook moeten betrokken organisaties passende ondersteuning krijgen.

Verder wordt gepleit voor een formele status van 1 juli als nationale herdenkings- en vieringsdag binnen het Koninkrijk der Nederlanden. Daar hoort volgens de initiatiefnemers blijvende en zichtbare betrokkenheid van de koning en de regering bij. Zo moet duidelijk worden dat het slavernijverleden bijvoorbeeld in Suriname tot de gezamenlijke geschiedenis behoort en niet uitsluitend tot die van nazaten.

Ondanks de stevige oproep is er

ook waardering voor de ruimte die de koning heeft geboden aan onafhankelijk en transparant onderzoek. Tegelijkertijd waarschuwen de initiatiefnemers dat het rapport geen volledig beeld geeft: verschillende voormalige koloniën zijn buiten beschouwing gebleven. Ook benadrukken zij dat de jarenlange strijd van Zwarte gemeenschappen en maatschappelijke organisaties de weg heeft vrijgemaakt voor excuses, erkenning en onderzoek.

Het initiatief, waarbij onder meer Nederland Wordt Beter, Kick Out Zwarte Piet, The Black Archives en Controle Alt Delete betrokken zijn, voert al gesprekken met het kabinet en verschillende ministeries over een samenhangende aanpak. De koning wordt opgeroepen zich actief voor die vervolgstap in te zetten. Het uiteindelijke doel is een Nationale Route naar Herstel die racisme en discriminatie tegengaat, de maatschappelijke positie van nazaten verbetert en de schade aanpakt die generaties lang is doorgegeven.