Wij vermoeden dat het geld wegvloeit, maar hoe gebeurt dat eigenlijk?
| starnieuws | Door: Redactie
Een tip van de sluier over internationale fiscale en transfer pricing-structuren
Met het GranMorgu-olieproject in Block 58 onder leiding van TotalEnergies en de opkomende gasontwikkelingen van PETRONAS in Block 52 worden momenteel structuren ingericht die de winstverdeling en belastingopbrengsten voor de komende decennia zullen bepalen. Deze projecten vertegenwoordigen aanzienlijke economische waarde, maar brengen ook een structureel fiscaal risico met zich mee: zonder actuele wetgeving en expliciete transfer pricing-regels kan een substantieel deel van die waarde buiten Suriname terechtkomen en daarmee buiten het bereik van alle Surinamers.
Suriname betreedt hiermee het internationale fiscale en transfer pricing-speelveld, waar multinationals opereren
binnen de ruimte van wet- en regelgeving en vanuit hun eigen economische belangen. Het kernprobleem is dat Suriname momenteel onvoldoende instrumenten heeft om te toetsen of de hier belaste winsten daadwerkelijk aansluiten bij de economische realiteit van de activiteiten die lokaal plaatsvinden.
Suriname staat aan het begin van een bredere ontwikkelingsfase waarin meerdere olie- en gasactiviteiten, maar ook andere sectoren, verder internationaliseren. Juist omdat contracten, functies, risico’s en winstrechten nu worden vastgelegd, is tijdige actie cruciaal. Wie wacht tot belastinginkomsten zichtbaar worden, loopt het risico dat waarde dan al structureel is verankerd in groepsstructuren die later moeilijk zijn te
corrigeren.
Bovendien beperkt deze problematiek zich niet tot de olie- en gassector. Ook nu al is Suriname een land waar multinationals actief zijn in kapitaalintensieve sectoren met vergelijkbare risico’s op belastinggrondslaguitholling. De goudsector, met onder meer Zijin Rosebel Gold Mines en Newmont, vormt daarvan een actueel voorbeeld. De verdere ontwikkeling van olie en gas zal dit effect versterken, doordat grote projecten bredere waardeketens aantrekken. Transfer pricing is daarmee een noodzakelijke modernisering van het fiscale instrumentarium van een economie die in hoog tempo internationaliseert.
Zowel TotalEnergies als PETRONAS opereren wereldwijd via omvangrijke en sterk geïntegreerde groepsstructuren. Projecten zoals GranMorgu en Block 52 worden niet uitgevoerd door één geïsoleerde Surinaamse vennootschap, maar door netwerken van groepsmaatschappijen die financiering verstrekken, technische diensten leveren, intellectueel eigendom beheren, contracten afsluiten en de afzet van olie en gas organiseren.
Binnen dergelijke structuren bestaan verschillende mechanismen die directe impact hebben op de belastbare winst in Suriname. Een belangrijk aandachtspunt betreft intragroepdiensten. Veel multinationale groepen organiseren hun technische, commerciële en ondersteunende functies centraal binnen de groep. Surinaamse entiteiten maken gebruik van diensten op het gebied van engineering, drilling- en exploitatiesupport, projectmanagement, procurement, finance, logistiek en management. Doorslaggevend is de vraag of, en in welke mate, de Surinaamse entiteit hier zelfstandig economisch voordeel uit behaalt. Zonder duidelijke documentatie en transparante kostentoerekening is het moeilijk vast te stellen welke werkzaamheden daadwerkelijk zijn verricht en door welke groepsmaatschappijen.
Licenties en royalty’s verdienen eveneens aandacht. Zowel TotalEnergies als PETRONAS beschikken over omvangrijke portefeuilles aan gespecialiseerd intellectueel eigendom, waaronder geologische modellen, seismische software, drillingtechnologie, projectmanagementsystemen en HSE-protocollen. Wanneer dit intellectueel eigendom buiten Suriname is gepositioneerd, kan de Surinaamse entiteit verplicht worden licentie- en royaltyvergoedingen te betalen. Het in kosten brengen van dergelijke vergoedingen kan, zelfs bij relatief lage percentages, leiden tot een aanzienlijke verlaging van de belastbare winst.
Daarnaast speelt intragroepfinanciering een centrale rol. Projecten van deze omvang vergen miljardeninvesteringen en worden gefinancierd via complexe kapitaalstructuren. Hoge schuldfinanciering, rentelasten en garantievergoedingen kunnen de Surinaamse winst jarenlang drukken, met name in de vroege projectfase, indien deze financieringsvoorwaarden niet worden getoetst aan zakelijke maatstaven.
Ook procurementstructuren beïnvloeden de winstallocatie. Grote contracten lopen vaak via groepsgerelateerde hubs buiten Suriname, waarbij marges zijn ingebed in doorbelaste kosten. Ten slotte verdient ook het vraagstuk van vaste inrichting aandacht, juist in de voorfase waarin al intensieve activiteiten plaatsvinden. Indien deze activiteiten leiden tot het ontstaan van een vaste inrichting, dient ook een deel van de winst aan Suriname te worden toegerekend.
Deze mechanismen komen in de kern op hetzelfde neer: hogere gerapporteerde kosten in Suriname leiden tot lagere winsten en daarmee tot een kleinere belastinggrondslag waarover Suriname kan heffen. Dit vergt de nodige deskundigheid en het besef dat verder moet worden gekeken dan uitsluitend de gerapporteerde cijfers.
Het probleem is dat Suriname vaak niet beschikt over de benodigde informatie en het juridische kader om dit effectief af te dwingen en te beoordelen. Dit raakt niet alleen de Belastingdienst, maar alle betrokken stakeholders. Regering, toezichthouders en in het bijzonder Staatsolie moeten deze fiscale aspecten meenemen in contractvorming en projectstructuren.
Daarom is het van belang dat Suriname zo spoedig mogelijk zijn transfer pricing-beleid verder vaststelt, gerichte documentatieverplichtingen invoert en (bestaande) belastingverdragen kritisch (her)overweegt. Daarbij is het raadzaam dat Suriname niet klakkeloos regels uit OESO-landen (zoals Nederland) overneemt, die veelal zijn gebaseerd op het perspectief van ontwikkelde economieën, maar een fiscaal kader ontwikkelt dat aansluit bij de eigen economische realiteit.
Vasisthà Parmessar
Tax lawyer, gespecialiseerd in transfer pricing en internationale fiscale structuren.
| starnieuws | Door: Redactie
