Kijk, weer zo’n idioot!

De gedachte die tijdens het rijden door Paramaribo met enige regelmaat bij mij opkomt is de titel van dit stuk. Er bestaan natuurlijk ook idioten op vier wielen, maar dit stuk gaat vooral over gemotoriseerde en elektrische tweewielers. Niet omdat elke bromfietser of e-biker een idioot is, maar omdat deze groep opvallend vaak verkeersslachtoffer is. Een verplicht bromfietscertificaat kan vermoedelijk levens redden.

   

Het is een bekend tafereel voor wie regelmatig in Paramaribo en Wanica rijdt. Links en rechts word je ingehaald; soms

duikt er plotseling een bromfiets op van achter een tegemoetkomende auto om vlak voor je neus naar links te zwenken. Er wordt te hard gereden, zonder licht gereden en tegen het verkeer in gereden. Als automobilist ontwikkel je daarom een extra zintuig. Je kijkt niet alleen waar het verkeer is, maar probeert vooral te voorspellen waar een brommer of e-biker plotseling zou kunnen opduiken.

Laatst reed ik door de Wilhelminastraat. Voor me reed een kleine e-bike met twee vrouwen erop. Plotseling zwenkte het voertuig naar rechts. Wat!? Geen richtingaanwijzer, geen uitgestoken arm of hand. Pas op het allerlaatste moment zag ik de wijsvinger van de bijrijder even naar rechts wijzen. De bestuurster keek nog even terloops opzij en vervolgde haar weg. De dames maakten een opmerkelijk ontspannen en zorgeloze indruk.

 

De statistiek is niet fraai. T/m 15 september 2026 telde Suriname 74 verkeersdoden (in heel 2025: 61). Tot augustus 2026 was

43 procent van alle verkeersdoden een bromfietser, motorrijder of e-biker. Ook op de Spoedeisende Hulp van AZP springen de tweewielers in het oog: 60 procent van de verkeersslachtoffers waren gemotoriseerde tweewielers. Bijna de helft van alle behandelde verkeersslachtoffers (49 procent) was jonger dan 25 jaar en 15 procent was slechts 12-17 jaar (bron: dashboard.vvi.sr.)

Gemotoriseerde tweewielers zijn vaak slachtoffer, terwijl auto’s de grootste veroorzakers zijn van ernstige verkeersongevallen. Een kleine fout van een tweewieler kan zeer ernstige gevolgen hebben, terwijl eenzelfde fout van een automobilist slechts een deuk of kras op de auto oplevert. Automobilisten moeten rekening houden met de kwetsbaarheid van tweewielers, maar tweewielers moeten ook leren zich veilig te gedragen in het verkeer.

Sinds 1 juli 2026 vallen e-bikes en e-scooters onder de definitie van “motorrijtuig”. Verzekering en keuring zijn verplicht. De handhaving gaat in op 1 januari 2027. Een minimumleeftijd van 16 jaar en het voorgeschreven type

valhelm zijn volgens het VVI nog in voorbereiding. Het VVI noemt daarnaast certificering als onderdeel van zijn verkeersveiligheidsprogramma.

Dat is een goed begin, maar het probleem is niet de bromfiets of e-bike, maar degene die erop zit. Die mag niet ongecertificeerd blijven. Het voertuig mag gekeurd en verzekerd zijn, maar als de bestuurder geen idee heeft hoe hij veilig moet invoegen, afslaan en anticiperen, is het probleem niet opgelost. Daarom zou Suriname een verplicht competentiecertificaat voor brommers en e-bikes moeten invoeren, in ieder geval voor bestuurders die nog geen autorijbewijs hebben. In Zweden en Finland daalden letselongevallen onder jonge bromfietsers aanzienlijk na invoering van strengere certificering.

Het mag geen certificaat worden dat je krijgt nadat je de verkeersborden uit het hoofd hebt geleerd. Een competentiecertificaat moet inhouden: een theorie-examen én een praktijkexamen in het echte verkeer. Daarbij horen ook snelheid, afstand houden, zichtbaar zijn, richt aangeven, helmgebruik, defensief rijden en

de gevaren van alcohol en drugs.

Een certificaat zonder handhaving is slechts een papier met een stempel. Centrale registratie hoort erbij en de politie moet echt kunnen controleren of iemand bevoegd is om te rijden. 

Suriname heeft nu een uitstekend instrument om te controleren of zo’n maatregel echt werkt: het VVI-veiligheidsdashboard. Vanaf de invoering van het certificaat kan dus worden gevolgd wat er gebeurt met het aantal verkeersongevallen, SEH bezoeken, ernstig gewonden en verkeersdoden onder de gemotoriseerde tweewielers. Voor een universiteitsstudent kan dit een afstudeeronderzoek zijn. Vergelijk de letselongevallen vóór en na de invoering, corrigeer waar mogelijk voor veranderingen, en onderzoek of certificering samenhangt met een daling van ernstige verkeersongevallen.

 

Certificering kan ook economisch interessant zijn. De aanvrager betaalt zelf de kosten voor training, examen en certificaat. Minder ongevallen betekenen minder schadeclaims voor verzekeraars, minder ambulanceritten, minder SEH-bezoeken en minder ziekenhuisopnames. Verkeersveiligheid is dus ook gezondheidsbeleid.

   

Tot slot. T/m augustus 2026

was 88 procent van de verkeersdoden man. Dit verdient aandacht bij voorlichting en handhaving, zonder dat elke man op een brommer bij voorbaat als verkeersdelinquent wordt behandeld.

Misschien moet een oude slogan worden afgestoft: Wees een heer in het verkeer! Let op andere weggebruikers. Geef op tijd richting (met iets meer dan een wijsvinger). Houd afstand. Gun een ander eens voorrang. Probeer eens te lachen of te wuiven in plaats van te toeteren of te schelden. Zodat je automatisch denkt: Kijk, weer zo’n dame of heer in het verkeer!

D. Balraadjsing