IKSur: ‘Inheemse grondverdedigers worden als criminelen behandeld, rechten al bijna 11 jaar genegeerd’

Het Inheems Kollektief Suriname (IKSur) haalt hard uit naar de voorgenomen Wet Bescherming Woon- en Leefgebieden. Volgens de organisatie biedt een beschermingszone van vijf kilometer rond dorpen geen echte oplossing voor het grondenrechtenvraagstuk en dreigen grote delen van traditionele leefgebieden kwetsbaar te blijven voor houtkap, mijnbouw en olie-exploratie.

In een boodschap ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Inheemse Volken stelt IKSur dat bijna elf jaar na het vonnis van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens de collectieve grondenrechten van de Kaliña- en Lokono-volken nog altijd niet volledig zijn erkend, afgebakend en gedemarkeerd. Tegelijkertijd zouden concessies worden verstrekt voor onder meer houtkap, goudwinning en olie-exploratie, terwijl Inheemse gemeenschappen volgens de organisatie onvoldoende kunnen meebeslissen over activiteiten die hun leefgebied raken.

De kritiek op de vijfkilometerzone is scherp. Volgens de organisatie houdt traditioneel grondgebied niet op vijf kilometer buiten een dorpskern. Jachtgebieden, visgronden, bossen en andere plekken waarvan gemeenschappen

al generaties afhankelijk zijn, kunnen veel verder liggen. Een beperkte beschermingsstrook zou daarom volgens IKSur nooit in de plaats mogen komen van erkenning van het volledige traditionele grondgebied.

Ook de manier waarop de wet tot stand zou zijn gekomen, ligt onder vuur. IKSur stelt dat Inheemse gemeenschappen niet op een betekenisvolle en effectieve wijze zijn betrokken en dat het principe van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming niet naar behoren is toegepast. De organisatie vindt dat besluiten over woon- en leefgebieden niet genomen mogen worden zonder daadwerkelijke inspraak van de betrokken gemeenschappen.

Het meest opvallend is de beschuldiging dat Inheemse grondverdedigers worden aangepakt terwijl de staat zelf nog niet volledig aan zijn internationale verplichtingen heeft voldaan. Volgens IKSur worden mensen die hun grond, rivieren en leefomgeving verdedigen opgepakt, vervolgd en veroordeeld en voelen zij zich daardoor opgejaagd en geïntimideerd. De organisatie stelt dat deze personen daardoor feitelijk als criminelen worden behandeld.

IKSur vraagt de

regering daarom om het vonnis van het Inter-Amerikaans Hof volledig uit te voeren en de collectieve grondenrechten daadwerkelijk te erkennen, af te bakenen, te demarceren en te formaliseren. Daarnaast wil de organisatie dat de voorgestelde wet wordt ingetrokken of opgeschort zolang er geen daadwerkelijke en betekenisvolle inspraak heeft plaatsgevonden.

Ook roept de organisatie ertoe op Inheemse grondverdedigers niet langer te criminaliseren en veroordelingen opnieuw te bekijken met toepassing van relevante nationale en internationale mensenrechtennormen. Verder vindt IKSur dat geen wet, concessie, beschikking of project dat Inheemse gebieden raakt, zonder vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming mag worden opgelegd.

De organisatie benadrukt dat zij niet tegen ontwikkeling en ook niet tegen de regering is, maar wel tegen ontwikkeling zonder Inheemse gemeenschappen en tegen onrecht. IKSur zegt vreedzaam, democratisch en langs juridische weg te zullen blijven strijden voor erkenning van haar rechten en bescherming van traditionele gebieden.