Hoe Suriname 370 miljoen procent armer werd in de afgelopen 50 jaar en wie dat heeft veroorzaakt

(Door Ashwin Ramcharan) – U leest het goed. Surinamers zijn de afgelopen 50 jaar 370 miljoen procent armer geworden. Lees dit artikel goed en sta stil bij de grootste roof vanaf de onafhankelijkheid van Suriname in 1975. 

Allereerst moeten we toch concluderen dat de onafhankelijkheid van Suriname alleen maar ellende meegebracht. Door beginnende corruptie van de nieuwe regering na de onafhankelijkheid in 1975 dacht een stel onderontwikkelde militairen met hun Marxistische ideeën dat het weliswaar een goed idee was om te flirten en te experimenteren met het Marxisme. Het resultaat 370 miljoen % koopkrachtverlies. 

Eigenlijk heeft de onafhankelijkheid van Suriname alleen maar ellende meegebracht. Vlucht van grote delen Surinamers, een Militaire coup die Surinaamse uiteindelijk het gedrocht NDP heeft opgeleverd, de burgeroorlog, brain-drain, hyperinflatie en dus 370 miljoen procent koopkrachtverlies en zo armoede.  

370.000.000% inflatie begon niet met geld, maar met de coup van 1980

Wanneer historici ooit de economische geschiedenis van Suriname schrijven, zullen zij waarschijnlijk tot één pijnlijke conclusie komen: de grootste economische ramp die het land heeft getroffen begon niet met een oliecrisis, niet met COVID, niet met sancties en zelfs niet met een wereldwijde recessie. Zij begon op 25 februari 1980. De militaire coup vernietigde niet alleen de democratische rechtsorde, maar legde ook het fundament voor een monetaire catastrofe die uiteindelijk zou uitmonden in ongeveer 370.000.000% geldontwaarding over een periode van bijna vijftig jaar.

Hoe 3 nuller vergeten zijn: Van Sf 1,785 naar SRD 38.000 per Amerikaanse dollar

In 1980 stond de Surinaamse gulden op ongeveer Sf 1,785 voor één Amerikaanse dollar. Dat was de periode waarin de Surinaamse munt nog behoorde tot de sterkste valuta’s in het Caribisch gebied. Op 1 januari 2004 werd de Surinaamse gulden vervangen door de Surinaamse dollar (SRD), waarbij 1 SRD gelijk werd gesteld aan 1.000 Surinaamse guldens. Vandaag schommelt de koers rond SRD 38 voor één Amerikaanse dollar. Omgerekend naar de oude munt betekent dit dat één Amerikaanse dollar tegenwoordig ongeveer SRD 38.000 kost. Wat in 1980 minder dan twee gulden kostte, kost vandaag dus ongeveer zesendertigduizend oude Surinaamse guldens. Geen politieke speech, geen verkiezingsslogan en geen propagandacampagne kan dat wegverklaren. Het is het tastbare bewijs van bijna een halve eeuw geldontwaarding en de economische vernietiging die Suriname sinds de militaire coup van 1980 heeft meegemaakt.

370.000.000%, 370 miljoen % Inflatie is de grootste vermogensroof uit de Surinaamse geschiedenis

Veel Surinamers denken bij corruptie aan verdwenen miljoenen dollars. Maar de werkelijke vermogensroof vond plaats via inflatie. Iedere keer wanneer de overheid meer geld uitgaf dan zij verdiende, iedere keer wanneer begrotingsdiscipline verdween, iedere keer wanneer de geldpers werd ingezet als politiek instrument, werd koopkracht weggenomen van gewone burgers.

370.000.000% inflatie betekent dat spaargelden zijn vernietigd, pensioenen zijn uitgehold, salarissen hun waarde verloren en meerdere generaties financieel zijn teruggeworpen. Het gaat niet om cijfers op papier. Het gaat om verloren huizen, verloren ondernemingen en verloren toekomstperspectieven.

De hyperinflatie Van 586% was het waarschuwingsschot dat niemand wilde horen

Het absolute dieptepunt kwam in 1994 toen Suriname een jaarlijkse inflatie van ongeveer 586% registreerde. Een jaar eerder bedroeg de inflatie al ongeveer 140%. In normale landen zouden dergelijke cijfers leiden tot politieke aardverschuivingen. In Suriname werd het onderdeel van een patroon waarin crises elkaar bleven opvolgen.

De hyperinflatie van de jaren negentig was geen ongeluk. Zij was het logische resultaat van jaren van economisch wanbeheer, schuldenpolitiek en monetaire roekeloosheid.

Drie nullen schrappen is een bekentenis van mislukt beleid

In 2004 werd de Surinaamse gulden officieel vervangen door de Surinaamse dollar. Daarbij werden drie nullen geschrapt en werd 1 SRD gelijkgesteld aan 1.000 Surinaamse guldens. Politici presenteerden dit als een technische monetaire hervorming, maar in werkelijkheid was het een erkenning dat de munt door jaren van inflatie en wanbeleid ernstig aan waarde had verloren. Sterke economieën hoeven geen nullen van hun munt af te halen. Dat gebeurt meestal pas wanneer langdurige inflatie het vertrouwen in de nationale valuta heeft uitgehold.

De introductie van de SRD loste het onderliggende probleem niet op. Zij veranderde slechts de rekeneenheid. De economische cultuur van begrotingstekorten, monetair experimenteren en politieke inmenging bleef grotendeels bestaan. Het resultaat zien we vandaag nog steeds terug in de fragiele positie van de Surinaamse munt.

370.000.000% inflatie plaatst Suriname in een pijnlijk internationaal gezelschap

Suriname bevindt zich historisch gezien niet naast landen als Nederland, Zwitserland of Singapore. Suriname wordt vergeleken met Argentinië, Brazilië vóór het Plano Real, Turkije en Zimbabwe. Dat alleen al zou voor iedere beleidsmaker reden moeten zijn om zich diep te schamen.

Argentinië schrapte tien nullen. Brazilië schrapte achttien nullen. Zimbabwe schrapte vijfentwintig nullen. Suriname schrapte drie nullen. Het verschil is echter dat Brazilië uiteindelijk hervormde. Guyana hervormde. Suriname bleef rondjes draaien in dezelfde politieke carrousel.

Waar Guyana koos voor stabiliteit, monetaire discipline en institutionele versterking, koos Suriname keer op keer voor kortetermijnpolitiek. Dat verschil zien we vandaag terug in de wisselkoers, de inflatie en het vertrouwen van burgers in hun eigen munt.

370.000.000% inflatie is het monument van de Surinaamse politiek

De schuld ligt niet uitsluitend bij één partij. De volledige politieke klasse draagt verantwoordelijkheid. Maar historisch begint de economische ontsporing wel degelijk bij de militaire coup van 1980. Vanaf dat moment verloor Suriname institutionele stabiliteit, investeerdersvertrouwen en economische discipline.

De militairen verdwenen uiteindelijk uit uniform, maar hun economische erfenis bleef bestaan. De politieke voortzetting daarvan kreeg later vorm via de NDP. Veel van de reflexen die tijdens het militaire tijdperk ontstonden — schulden maken, staatscontrole uitbreiden, economische realiteit negeren en moeilijke hervormingen uitstellen — bleven onderdeel van het bestuur.

Het geflirt met marxistische economische ideeën, gecombineerd met staatsdominantie, politieke benoemingen en een gebrek aan financieel realisme, heeft Suriname decennialang achtervolgd. Regeringen kwamen en gingen, maar de fundamentele economische cultuur veranderde nauwelijks.

370.000.000% inflatie heeft de Surinaamse middenklasse vernietigd

De grootste slachtoffers waren niet de politici. Politici beschikken vaak over dollars, vastgoed en netwerken. De slachtoffers waren de onderwijzers, verpleegkundigen, kleine ondernemers, ambtenaren en gepensioneerden.

De Surinaamse middenklasse heeft gedurende vijftig jaar telkens opnieuw moeten ontdekken dat sparen in de eigen munt gevaarlijk is. Daarom vluchten burgers vandaag massaal naar Amerikaanse dollars en euro’s. Dat is geen gebrek aan patriottisme. Dat is een rationele reactie op vijftig jaar monetaire teleurstelling.

Iedere generatie Surinamers heeft opnieuw moeten ervaren dat hard werken alleen niet voldoende is wanneer de waarde van het geld sneller verdwijnt dan het vermogen om te sparen. Dat heeft geleid tot een diep wantrouwen tegenover financiële instituties en de nationale munt.

Conclusie: 370.000.000%, 370 miljoen % inflatie is de rekening van 25 februari 1980

Eigenlijk heeft de onafhankelijkheid van Suriname alleen maar ellende meegebracht. Door beginnende corruptie van de nieuwe regering na de onafhankelijkheid in 1975 dacht een stel onderontwikkelde militairen met hun Marxistische ideeën dat het weliswaar een goed idee was om te flirten en te experimenteren met het Marxisme. Het resultaat 370 miljoen % koopkracht verlies. 

Verder moeten we meenemen, de vlucht van grote delen Surinamers, een Militaire coup die Surinaamse uiteindelijk het gedrocht NDP heeft opgeleverd, de burgeroorlog, brain-drain, hyperinflatie en dus 370 miljoen procent koopkracht verlies en zo armoede.  Wanneer men één cijfer zou moeten onthouden uit de economische geschiedenis van Suriname, dan is het niet de staatsschuld, niet de begroting en niet de olie-inkomsten. Het is het cijfer van 370.000.000% geldontwaarding sinds 1980.

Dat cijfer vertelt het hele verhaal. Het verhaal van een munt die werd vernietigd. Het verhaal van spaargelden die verdampten. Het verhaal van een middenklasse die werd uitgehold. Het verhaal van een volk dat keer op keer moest leren dat politieke slogans geen economische wetten kunnen vervangen.

En bovenal vertelt het verhaal van een militaire coup die niet alleen een democratie omver wierp, maar uiteindelijk ook de financiële toekomst van meerdere generaties Surinamers. De overgang van de Surinaamse gulden naar de Surinaamse dollar veranderde niets aan die historische werkelijkheid. De naam van de munt veranderde, maar de rekening bleef dezelfde. Vijftig jaar later wordt die rekening nog steeds iedere dag betaald door de gewone Surinamer aan de kassa, bij de pomp, in de supermarkt en in de voortdurende strijd om koopkracht te behouden in een economie die nog altijd de littekens draagt van beslissingen die bijna een halve eeuw geleden werden genomen.

Er komt binnenkort een boek uit dat stil zal staan bij de economische rampengeschiedenis van Suriname. Hoe een stel ondermaatse politici, politieke nietsnutten en vooral omhooggevallen deskundigen een volk 370 miljoen % armer maakten. Dan staat het voor altijd vast, zodat ook de volgende generatie Surinamers kan leren en weet wie fout is. De nieuwe generatie Surinamers moet haar geschiedenis kennen en weten hoe fout, fout kan zijn, wie deze mensen zijn en welke politieke partijen erbij betrokken waren. 

Dr. Ashwin Ramcharan RO