DE SCHADUW VAN SAP: KONINGSPAAR TREEDT IN VOETSPOREN VAN VENETIAANS ONVERVULDE BELOFTE
| united news | Door: Redactie
Foto bron Koningspaar
Het recente overlijden van oud-president Ronald Runaldo Venetiaan werpt een scherp licht op een van de meest delicate en frustrerende hoofdstukken in de relatie tussen Suriname en Nederland: de strijd om de beloofde verdragsmiddelen na de terugkeer naar de democratie in 1991.
Tegen de achtergrond van het aanstaande bezoek van het Nederlandse koningspaar in december, met de expliciete intentie de banden te versterken, fungeert Venetiaans nalatenschap als een stille herinnering aan de historische frictie die deze banden nog steeds onder druk zet. De mythe van de ‘snelle belofte’ voor de onafhankelijkheidsgelden, die Venetiaan had moeten redden van het
Toen Ronald Venetiaan in 1991, na de val van de door Desi Bouterse geïnstigeerde ‘Telefooncoup’, aantrad als democratisch gekozen president, was de verwachting in Paramaribo torenhoog. De Surinaamse economie lag in puin. Men ging ervan uit dat Nederland, dat de hulp na de coup voor de tweede maal had opgeschort, de resterende beloofde 3,5 miljard gulden uit de onafhankelijkheidspot versneld en onvoorwaardelijk zou vrijgeven als beloning voor de herstelde democratische rechtsstaat.
De Nederlandse belofte was
Documenten en historische analyses bevestigen dat de normalisatie van de relatie en de hervatting van de hulp in het kader van het nieuwe Raamverdrag voor Vriendschap en Nauwere Samenwerking (1992) inderdaad een prioriteit waren voor zowel Den Haag als Paramaribo. Nederland zag in Venetiaan de integere, onkreukbare staatsman die de militaire invloed kon terugdringen en de democratie kon waarborgen.
De realiteit bleek echter een koude douche. In plaats van een snelle financiële injectie, introduceerde Nederland een restrictief beleid, waarbij het vrijgeven van de cruciale gelden gekoppeld werd aan een praktisch onmogelijke procedurebundel, strikte economische hervormingen en gedetailleerde accountantscontrole op de besteding.
Den Haag, gebrand door de eerdere mislukkingen en de volgens hun vermeende verkwisting van hulpfondsen in de jaren zeventig en tachtig, eiste van Venetiaan dat hij eerst een robuust economisch herstructureringsplan presenteerde. Venetiaan beschouwde de Nederlandse eisen – en vooral de suggestie om het Internationaal Monetair Fonds (IMF) te betrekken – als een schending van de soevereiniteit en een bureaucratische manoeuvre om de uitbetaling van de eigen Surinaamse middelen te vertragen. Deze opstelling werd door de Surinaamse regering ervaren als ‘van het kastje naar de muur’ gestuurd worden; een frustrerende vertraging die de acuut noodzakelijke sanering van de staatsfinanciën in de weg stond.
Het gevolg van deze patstelling was dramatisch voor de Surinaamse bevolking. Door de trage en voorwaardelijke hulpstroom zag de regering-Venetiaan zich noodgedwongen om in 1992 het uiterst pijnlijke Structureel Aanpassingsprogramma (SAP) te lanceren, een zwaar bezuinigings- en devaluatiepakket dat leidde tot torenhoge inflatie en de verarming van grote delen van de bevolking. Het SAP was de noodgreep die het land had moeten stabiliseren, maar het werd onvermijdelijk gemaakt door het uitblijven van de verwachte, snelle hulp uit Den Haag.
Het is deze historische last van onvervulde verwachting en de frustratie over de Nederlandse bureaucratie die het koninklijk bezoek in december extra lading geeft. Het bezoek van Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima is bedoeld als een gebaar van versterking en normalisatie, waarbij de nadruk ligt op de gezamenlijke toekomst. Maar zolang de herinnering aan de harde les van de jaren negentig voortleeft – dat politieke goodwill niet automatisch vertaald wordt in economische solidariteit – zal de weg naar werkelijk herstelde banden complex blijven. De nalatenschap van Venetiaan leert dat vriendschap tussen soevereine staten pas echt standhoudt wanneer de erkenning van de historische verantwoordelijkheid gepaard gaat met daadkrachtige en onbureaucratische financiële steun in tijden van nood. Het Nederlandse koningspaar zal in december niet alleen een land bezoeken, maar ook de schaduw van een onopgelost historisch financieel conflict.
UNITEDNEWS|OPINIE
| united news | Door: Redactie
