NDP zet destructieve politieke bestuurscultuur bij staatsbedrijven voort

De discussie rond SAIL legt opnieuw een oud Surinaams probleem bloot: de sterke verwevenheid van partijpolitiek en staatsbedrijven. Regeringen wisselen, maar de politieke greep op parastatalen blijft.

Onder de regering-Santokhi lag herstructurering en mogelijke privatisering van SAIL op tafel. De toenmalige regering meldde eind 2024 een schuldpositie van circa US$ 15 miljoen. Wanneer duurzame winstgevendheid niet haalbaar bleek, werd verkoop aan de private sector als optie genoemd.

De huidige regering kiest een andere koers. SAIL moet opnieuw produceren, de lokale markt versterken en uiteindelijk zelfstandig exporteren. Maar de installaties zijn verouderd en voor 2026-2030 ligt inmiddels een reddingsplan bij de aandeelhouder. 

Die koerswijziging vraagt om harde cijfers. Hoeveel moet worden geïnvesteerd, wie draagt het risico en wanneer moet SAIL winstgevend zijn? Zonder die antwoorden dreigt behoud in staatshanden meer een politieke dan een zakelijke keuze te worden.

Politieke benoeming

Daar komt de benoeming van Ifuel Alberg bij. Hij werd op 6 januari 2026 directeur van

SAIL. Een jaar eerder stond hij als nummer 38 op de NDP-kandidatenlijst voor de verkiezingen van 2025. 

Zijn politieke achtergrond maakt hem niet automatisch ongeschikt. Maar zij maakt transparantie over zijn benoeming des te belangrijker. Was er een openbare selectie? Welke kandidaten waren er? Welke managementervaring en kwalificaties gaven de doorslag? En op welke resultaten wordt Alberg straks afgerekend?

Zonder transparante antwoorden blijft de vraag bestaan of deskundigheid of politieke verbondenheid de doorslag heeft gegeven.

Van ‘Friends & Family’ naar dezelfde praktijk?

Daar wringt het voor de NDP. De regering-Santokhi werd jarenlang bekritiseerd vanwege vermeende ‘Friends & Family’-politiek. Wat toen als politieke patronage werd veroordeeld, kan onder een NDP-regering niet plotseling als normaal bestuur worden beschouwd.

Het probleem is bovendien groter dan SAIL. Zodra directie- en bestuursfuncties bij staatsbedrijven onderdeel worden van politieke machtsverdeling, ontstaat het risico dat loyaliteit belangrijker wordt dan deskundigheid, efficiëntie en rendement.

Een politieke loyalist vervangen door een andere politieke loyalist is

geen systeemverandering.

De rekening moet kloppen

Privatisering is geen wondermiddel. Maar staatseigendom evenmin. Een commercieel staatsbedrijf moet uiteindelijk worden beoordeeld op omzet, kosten, schulden, investeringen en rendement.

Daarom moet de regering de cijfers van SAIL openbaar maken: financiële positie, investeringsbehoefte en concrete omzet-, export- en winstdoelstellingen.

SAIL wordt daarmee een belangrijke testcase. Hetzelfde geldt voor SLM, EBS, Staatsolie, Telesur en andere grote parastatalen. Niet mooie woorden over herstel, nationale trots of strategisch belang, maar meetbare resultaten en transparant bestuur moeten de maatstaf zijn.

De regering-Santokhi kreeg stevige kritiek op Friends & Family. De huidige regering behoort langs dezelfde meetlat te worden gelegd. Uiteindelijk kan het electoraat zelf beoordelen of werkelijk met politieke patronage is gebroken — of dat slechts de namen en partijkleuren zijn veranderd.