Helpen leefstijlprogramma’s, waarbij mensen langdurig worden begeleid om gezonder te leven, nu wel of niet? Kun je zo diabetes type 2 voorkomen? Het is een voortdurend debat in de gezondheidszorg. Een nieuwe studie in Nature, op basis van Britse patiëntendossiers, zegt het bewijs te hebben gevonden: leefstijlbegeleiding levert belangrijke gezondheidsverbeteringen
op voor mensen die tegen diabetes type 2 aan zitten.
Bron: NRC
Tegelijkertijd is de vraag of nieuwe medicijnen de aanpak van diabetes en overgewicht niet veel makkelijker maken. En of individuele behandeling niet dweilen met de
kraan open is zolang de omgeving aan alle kanten tegenwerkt.
Het Verenigd Koninkrijk heeft met meer dan twee miljoen patiënten het grootste leefstijlprogramma ter wereld om te voorkomen dat mensen diabetes type 2 krijgen. Maar het VK is niet het enige land waar de overheid risicogroepen intensieve trainingen aanbiedt om de
groei van diabetes type 2 te remmen.
Wereldwijd heeft in 2030 naar schatting 10 procent van de volwassenen diabetes type 2, ook wel ouderdomssuiker genoemd. Het is alleen allang geen ouderdomsziekte meer. Steeds meer jonge mensen worden ziek omdat hun lichaam niet meer goed reageert op insuline, het hormoon dat de
bloedsuiker regelt. Door te weinig beweging, overgewicht (buikvet!), ongezond eten, roken en genetische aanleg hebben in Nederland 1,1 miljoen mensen diabetes type 2. Ongeveer net zoveel mensen hebben prediabetes, het voorstadium van de ziekte.
Magere resultaten
Steeds vaker zien artsen kinderen met diabetes type 2, waarschuwde het Diabetes Fonds deze week nog.
Volgens kinderarts Erica van den Akker (Erasmus MC) heeft zelfs één op de zeven kinderen prediabetes. Hun bloedsuiker is al ontregeld, ze hebben alleen nog geen symptomen, zoals dorst en vermoeidheid.
Mensen met prediabetes, dat is de groep waar het Britse Diabetes Preventie Programma zich op richt. In Nederland wordt vanaf
1 januari voor iedereen met (pre)diabetes de Gecombineerde Leefstijl Interventie, zoals het hier heet, vergoed uit het basispakket. Het programma Keer Diabetes Om is erop gericht om mensen van hun medicijnen af te helpen met het aanleren van een leefstijl die ze kunnen volhouden.
Hoewel er steeds meer van dit soort
leefstijlinterventies zijn, lijken de resultaten mager bij de programma’s die nu nog met name gericht zijn op overgewicht. Iedereen met een BMI hoger dan 25 (de helft van de volwassenen) en een grote buikomvang komt in aanmerking, maar minder dan 75.000 mensen volgden tot dit jaar zo’n Gecombineerde Leefstijl Interventie.
Van
de 6.000 mensen die in 2020 begonnen met een programma om gezonder eet- en beweeggedrag aan te leren, haakte een kwart binnen een jaar af en voltooide minder dan de helft het hele traject. Gemiddeld verloren deelnemers 3,8 kilo, ofwel 3,5 procent van hun gewicht, en van hun buikomvang, schreef
het RIVM dit voorjaar.
Dat soort cijfers, en de ervaringen uit de praktijk van artsen, leiden tot scepsis. Leefstijlinterventie vraagt van mensen het onmogelijke, schreven critici eerder in NRC. „Ingesleten leefgewoontes zijn nauwelijks te veranderen.” Huisartsen die twijfelen aan het effect van leefstijlbegeleiding en weinig tijd hebben, zijn eerder geneigd medicijnen
te geven, beschrijven ook de auteurs van de Nature-publicatie. Het is die scepsis waar ze iets tegenin proberen te brengen.
Oorzaak en gevolg
Goed onderzoek naar de effectiviteit van leefstijlprogramma’s is lastig. Patiënten die meedoen aan een experiment in klinische setting, zijn niet representatief voor de gewone bevolking in de echte wereld.
Bij onderzoek in de echte wereld is het probleem juist dat er geen controlegroep is. En dan is de vraag: werden de mensen die een programma volgden gezonder door de interventie of waren er andere factoren? Zolang je die niet kunt uitsluiten, valt er over oorzaak en gevolg niets hards
te zeggen.
De Amerikaanse en Duitse onderzoekers van de universiteiten van Stanford en Heidelberg wisten dat te omzeilen. Ze kregen toegang tot een enorm databestand van patiëntendossiers en gebruikten de drempel voor deelname aan een leefstijlprogramma om twee groepen te maken. Patiënten met een HbA1c-waarde (een maat voor de bloedsuikerspiegel) net
boven de 42 mmol/mol komen wel voor het programma in aanmerking, wie daar net onder zit krijgt geen verwijzing. Zo maakten de onderzoekers een interventiegroep met patiënten die in aanmerking kwamen voor leefstijlbegeleiding en een controlegroep van patiënten die niets kregen.
Dat kon, omdat de bloedsuikerdrempel min of meer arbitrair is,
en de groepen vlak boven en onder de drempel zo goed als identiek zijn in belangrijke kenmerken zoals leeftijd, gewicht, doktersbezoek etc. Zo waren eventueel verstorende factoren gelijk verdeeld in beide groepen. Op die manier konden ze, net als in een zogenoemde gerandomiseerde gecontroleerde studie, waarbij de deelnemers willekeurig ingedeeld
worden in een interventiegroep en een controlegroep, kijken of verbetering een gevolg was van de behandeling.
Met de dossiers van meer dan twee miljoen patiënten, die ze gemiddeld bijna twee jaar volgden, konden ze laten zien dat de gezondheid verbeterde bij patiënten die in aanmerking kwamen voor het nationale diabetespreventieprogramma van
negen maanden. De bloedsuikerspiegel was in deze groep gemiddeld beter onder controle dan in de controlegroep – dat was het duidelijkste effect. Bij mensen boven de drempel die daadwerkelijk werden doorverwezen daalde die met gemiddeld 0,85 mmol/mol. Als ze dan ook nog echt deelnamen ging de waarde gemiddeld nog verder
omlaag, met 3,0 mmol/mol.
Je wordt continu de verkeerde kant op gestuurd
Hanno Pijl — LUMC
Daarnaast verloren de mensen met een verwijzing ook gewicht (3 kilo), verbeterde hun cholesterol en werd hun bloeddruk iets lager. Allemaal ook nog eens gunstig in de strijd tegen hart- en vaatziekten.
Belangrijk: bijna niemand die naar
de leefstijlinterventie werd verwezen kreeg diabetesmedicatie, dus daar lag het niet aan. Een hogere sociaal-economische status speelde ook geen rol. Opmerkelijk, omdat vaak klinkt dat lager opgeleiden minder succesvol zijn in gedragsverandering.
De bevindingen zijn goed nieuws voor de pleitbezorgers van leefstijlgeneeskunde. „De onderzoekers laten overtuigend zien, met data uit de
echte wereld, dat dit programma een effectieve interventie is om diabetes te voorkomen”, zegt Hanno Pijl, hoogleraar diabetologie in het Leids Universitair Medisch Centrum. Pijl is in Nederland voortrekker op het gebied van leefstijlgeneeskunde. „De uitkomsten bevestigen conventionele studies, waarop terecht veel kritiek is, omdat ze kijken naar een interventiegroep
die kiest voor een leefstijlprogramma en een controlegroep die daar juist niet aan wil meedoen. Daar zit altijd bias in.”
Duidelijke drempelwaarde
Dat geldt ook voor een programma als Keer Diabetes Om. „We weten dat deelnemers na twee jaar minder medicijnen gebruiken. Maar ook daar geldt: er is eigenlijk geen goede controlegroep
om causaliteit te bewijzen.” De studie in Nature is in Nederland om praktische redenen niet te herhalen. „We hebben in Nederland geen behandelrichtlijn voor prediabetes met een duidelijke drempelwaarde zoals in het Verenigd Koninkrijk.”
Pijl twijfelt niet aan de uitkomsten. De resultaten zijn in lijn met eerdere studies. Maar hij vraagt
zich wel af of het positieve effect op lange termijn aanhoudt. Hij weet uit ervaring dat de meerderheid een leefstijlprogramma niet afmaakt en gedragsverandering niet volhoudt. „De achilleshiel is dat het in onze samenleving, met overal ongezond aanbod, bijna niet te doen is. Je wordt continu de verkeerde kant op
gestuurd.”
Maar dat de effecten klein zijn en misschien nog kleiner worden met de tijd, vindt Pijl geen reden om te stoppen met leefstijlprogramma’s. „We vergeten nog weleens dat mensen met medicijnen, waarvan het effect veel makkelijker bewezen kan worden, in de praktijk ook vaak stoppen. En als je geen leefstijlbegeleiding
meer aanbiedt, ontneem je de mensen die het wél volhouden de kans op een goede gezondheid.”
Het laat maar weer eens zien dat er niet één oplossing is
Frank van Lenthe — Erasmus MC
Bovendien: zijn de effecten wel zo klein? Het hangt ervan hoe je kijkt. Hoogleraar Frank van Lenthe (Erasmus
MC) beziet de Nature-studie met een epidemiologische blik. „De daling met 0,85 mmol/mol is het effect van het verwijzen van patiënten, ongeacht of ze de interventie afmaakten. Voor een individuele patiënt maakt 0,85 mmol/mol nauwelijks verschil, maar op populatieniveau kan het toch een belangrijke bijdrage leveren. Die conclusie sluit aan
bij ander onderzoek, zoals naar de effecten van btw-verlaging op groente en fruit. En het laat maar weer eens zien dat er niet één oplossing is, maar dat je met een pakket aan interventies voor de hele bevolking wel degelijk gezondheidswinst kunt halen.”
Hoewel het weinig bemoedigend lijkt dat zo weinig
mensen die in aanmerking kwamen ook echt deelnamen aan het Britse preventieprogramma, kun je ook hier twee kanten op redeneren. Het laat zien dat er meer moet gebeuren om mensen gemotiveerd te krijgen. „Maar ook dat er nog veel winst te halen is”, zegt Van Lenthe. Hoe groter de deelname,
hoe groter het effect op bevolkingsniveau. „Belangrijk is wel: als iedereen die in aanmerking komt meedoet, hebben we daar dan de capaciteit voor?”
SNELLER RESULTAAT MET MEDICIJNEN
Het middel tirzepatide (merknaam Mounjaro) wordt sinds vorige maand vergoed uit het basispakket voor mensen met diabetes type 2, naast semaglutide (Ozempic) dat al in 2018
werd toegelaten. Deze nieuwe generatie diabetesmedicijnen bootst de werking na van het darmhormoon glucagon-like peptide 1 (GLP-1) en geeft een gevoel van verzadiging.
Deze medicijnen verlagen niet alleen de bloedsuikerwaarde – daarvoor werden ze ontworpen – patiënten vallen er vaak ook veel van af. Gemiddeld zorgen ze voor meer dan 15 procent gewichtsverlies,
veel meer dan met (alleen) leefstijlbegeleiding. In de VS zijn beide middelen in andere doses ook goedgekeurd als obesitasmedicijn. De geneesmiddelenautoriteit in de VS liet tirzepatide deze maand toe voor obesitaspatiënten.
„De ultieme medicalisering van de samenleving”, zo keek diabeteshoogleraar Hanno Pijl in eerste instantie naar de komst van deze medicijnen en
het gebruik voor obesitaspatiënten. „Straks komt de helft van de bevolking hiervoor in aanmerking. Dat gaat pas een bak geld kosten.”
„De strijd is verloren als de omgeving niet verandert, daarvan raak ik steeds meer overtuigd”, zegt Pijl. Maar hij ziet ook dat deze medicijnen „een steuntje in de rug” zijn voor
mensen aan leefstijlverandering werken.
Tirzepatide en semaglutide kennen wel bijwerkingen, zoals maag- en darmklachten, misselijkheid en diarree. De standaard medicijnen bij diabetes type 2 zijn overigens nog steeds bloedsuikerverlagende metformine en insuline.
Paramaribo heeft op zondag 10 mei maar liefst 68, 6 millimeter neerslag geregistreerd. Volgens de Meteorologische Dienst Suriname valt dat in de categorie “zeer zware neerslag” en ligt het ruim boven de grens van 50 millimeter voor deze categorie. De metingen zijn verricht bij het weerstation Zorg en Hoop. Eén millimeter regen staat gelijk aan één liter water per vierkante meter.Ook op and
Ronald Assen, statisticus, is door de president gevraagd om voorzitter te worden in het bestuur van de stichting van het Algemeen Bureau voor de Statistiek (ABS). Het was echter niet de bedoeling dat dit gegeven nu al naar buiten zou worden gebracht. Het is immers nog niet zover dat Assen kan zeggen dat hij voorzitter is geworden van de Stichting Algemeen Bureau voor de Statistiek (ABS). Iemand v
Een vakantieganger uit Nederland is zondagavond aan de Bolletriestraat in Suriname overvallen en beroofd van zijn schoudertas. In de tas zaten onder meer zijn paspoort, vliegticket en een geldbedrag van 3.000 euro.De benadeelde, de 44-jarige S.C., liep over de Bolletriestraat toen een voor hem onbekende man hem tegemoetkwam. Zonder duidelijke aanleiding rukte de verdachte plotseling de schoudertas
Buurtbewoners van Clevia hebben zelf moeten ingrijpen om een sluisdeur in hun wijk open te maken, zodat zij niet verder versuipen. Dat gebeurde nadat de sluiswachter niet aanwezig was op het moment dat de waterstand in de rivier laag genoeg was om het gebied te ontwateren. Hierdoor gingen volgens bewoners kostbare uren verloren voordat het water kon wegstromen. De buurt was het wachten uiteindeli
De 34-jarige H.B. is zondagavond gewond geraakt bij een gewelddadige poging tot beroving aan de Eugene Albert Gesselstraat in Suriname. Twee gemaskerde en gewapende mannen probeerden daar een halsketting van een vrouw buit te maken, maar de roof mislukte.Volgens de verklaring van het slachtoffer zat hij samen met zijn moeder en een andere persoon voor een woning, toen de verdachten plotseling op e
Bron: oilnow.gy Het Guyana-Suriname-bekken verstevigt zijn positie als wereldwijde koploper in goedkope olieproductie. Tijdens de Offshore Technology Conference (OTC) in Houston onderstreepte Jim Geary, Area Exploration Manager bij, dat de geologische rijkdom en gunstige economische omstandigheden de regio tot een van de meest actieve petroleumbekkens ter wereld maken.Volgens Geary onderscheidt he
VHP-parlementariër Krishna Mathoera heeft in de afgelopen periode geen actie vanuit het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening (OWRO) gezien voor wat betreft de aanpak van het wateroverlastprobleem in Suriname, veroorzaakt door aanhoudende hevige regenval.“We zien geen actie vanuit OWRO… dat lozingen worden opgehaald, trenzen worden opgeschoond… maatregelen om te voorkomen d
Sanjay Raghoebarsingh is per 9 mei 2026 vrijwillig teruggetreden als president-commissaris van N.V. Telesur. Dat blijkt uit een per e-mail verzonden brief aan president Jennifer Geerlings-Simons, die namens de Staat Suriname optreedt als enig aandeelhouder van het telecombedrijf. Opvallend is vooral het moment van zijn vertrek. Raghoebarsingh schrijft dat op maandag 11 mei 2026 een Algemene Verga
Volgens BEP-parlementariër Ronny Asabina zijn de meeste goudconcessies in het binnenland van Suriname van medici, advocaten, notarissen en geestelijken. Het gaat om mensen die in de stad wonen, nooit in het bos zijn geweest, niet eens weten hoe hun concessies eruitzien en ondanks een wettelijk verbod deze toch onderverhuren aan derden.“In die concessievoorschriften staat duidelijk aangegeven da
