In zijn politieke biografie van Suriname balanceert Jan Pronk op de rand van zelfkastijding
| Volkskrant.nl
| Door: Jan Tromp
Jan Pronks politieke biografie van Suriname is een intrigerende, zij het nogal wijdlopige ascese. Erfschuld hangt als een grauwsluier over de dichtgetikte pagina’s.
‘Ik heb schitterende archieven’, juichte Jan Pronk twee jaar geleden in een fijn interview in Volkskrant Magazine. Hij was drie keer minister geweest, hij had in de Kamer
gezeten en was gezant voor de Verenigde Naties geweest – al die tropenjaren en een hartaanval later zou hij alleen nog maar gaan schrijven. Toen Pronk (1940) in de politiek begon, was hij 31, hij zag hoe Joop den Uyl, die hij huizenhoog bewonderde, al zijn belevenissen opschreef en Pronk
wist: dat ga ik ook doen. Hij bezit 20 duizend handgeschreven bladzijden, minutieus ondergebracht in een kaartsysteem. In 2018 verscheen zijn relaas over de genocide in Rwanda, nu komt hij met een politieke biografie over Suriname. Hij was als minister van Ontwikkelingssamenwerking nauw betrokken bij de onafhankelijkheid van het land
in 1975 en heeft ook nadien Suriname vaak bezocht.
‘Ik schrijf deze boeken, maar niemand die ze leest’, deelde hij monter mee in het Magazine. Als hij aan deze uitkomst zelf een bijdrage levert, is het dat hij zijn kaartenbak helemaal leeggeschud wil hebben. Dus dat hij in Brokopondo de oliepalmplantage
Victoria bezocht, alsmede in Commewijne de suikerfabriek Mariënburg. Evenmin mag onvermeld blijven dat hij in Nickerie langsging bij het rijstcentrum Wageningen en met boeren in een viertal polders de problemen rond prijsvorming en afzet besprak. Wie dit als lezer allemaal wil weten, is rijp voor deelname aan De slimste mens. Pronk
is ook een stroeve schrijver. Het leven is een opdracht, de politiek een missie en daarbinnen past het niet ons te bezondigen aan smalltalk en petites histoires.
Schuld en boete
Toch is Suriname – Van wingewest tot natiestaat het lezen waard, omdat het een boek is over schuld en boete, een intrigerende
ascese op de rand van zelfkastijding. Erfschuld hangt als een grauwsluier over dichtgetikte bladzijden.
Suriname was in de geschiedenis een wingewest van Nederlandse slavendrijvers. Uit alle windstreken zijn bevolkingsgroepen die daar niet om hadden gevraagd, in Suriname bij elkaar gebracht: Creolen, Hindoestanen, Javanen, inheemsen. ‘Een raciale segmentatie’, in de woorden
van de in 1996 overleden Nederlands-Surinaamse schrijver Albert Helman. In Pronks versie van onze tijd is daardoor ‘een stokje overgenomen van onze voorgangers’ en een situatie van ‘medeverantwoordelijkheid’ ontstaan.
Waarom was Suriname niet al decennia vóór 1975 onafhankelijkheid verleend? Waaraan danken wij onze welvaart? Nou, ook aan ‘de wijze waarop
wij andere landen hadden gekoloniseerd, uitgebuit, geplunderd en onderdrukt’. Toen in 1973 de onafhankelijkheid op de agenda kwam, moest daarover uiteraard worden onderhandeld. Hoe? Vanuit welk gemoed? Pronk: ‘Als hoeder van vrede en recht in Suriname waren wij niet geloofwaardig.’ De Surinaamse onderhandelaars wilden een eigen leger. Wij vonden dat
erg onverstandig – de geschiedenis heeft ons gelijk gegeven. Het kreeg toch maar een leger. De Surinamers verlangden een onbescheiden hoge alimentatie van 3,5 miljard gulden. Wij dachten: het kan ook voor minder. Pronk schrijft: ‘Wij hadden weinig recht van spreken.’
Feest in Paramaribo bij de onafhankelijkheid van Suriname in 1975.Beeld Nationaal Fotopersbureau
Van Pronk mogen we niet van schuld spreken. ‘We hadden geen schuldgevoel, wel schuldbesef.’ Het is een onderscheid dat aan zijn eigen subtiliteit verloren gaat.
Op zijn reizen door het land na de onafhankelijkheid zag hij ‘onvoorstelbare armoede’ en ‘schandelijk slechte behuizing’. Hij concludeert: ‘Het was beschamend.’ Denk niet dat de kritiek belandt op de bureaus van Surinaamse bestuurders. Welnee: ‘Het waren niet zozeer de Surinaamse autoriteiten die zich zouden moeten schamen, als wel wijzelf.’
Nu wordt het verarmde Suriname geregeerd door een cokedealer en moordenaar. China klopt aan de deur. In meer jonge ontwikkelingslanden zie je despotisch bestuur. De nieuwe autocraten zijn niet de uitvinders, nee, ‘ze traden in de voetsporen van hun koloniale voorgangers, deden hetzelfde en ontwikkelden zich tot despoot’. In de
analyse van Pronk is schuld alles overwoekerend.
Verlammende werking
Wat voor goeds komt er van as op je hoofd? Is schuld niet een improductief vehikel, in persoonlijke verhoudingen en al helemaal in de politiek? Aan het eind van het boek, als Jan Pronk ons al 480 bladzijden door de dekolonisatie
van Suriname heeft geloodst, komt, zeg maar, het hoge woord eruit. Dan noteert de oud-minister dat we het anders hadden willen doen, beter dan die keer daarvoor. Ons Indië, het verhaal van hoogmoed en ook wel onnozelheid, omdat we meenden dat het intermezzo van de oorlog herstel van aloude koloniale
verhoudingen niet in de weg behoefde te staan. Het liep uit op een bloedbad. Er is van geleerd. Maar amper beter lijkt de uitkomst als de imperialist van weleer zich laat leiden door nederigheid. Daarin schuilt een tragische paradox: we bedoelden het zo goed en faalden nog eens – deze
Hoewel de Meteorologische Dienst Suriname scherpe waarschuwingen had uitgegeven, bleef de schade overdag beperkt omdat de zwaarste kernen toen net ten noorden en westen aan de stad voorbijtrokken. In de loop van de avond is de situatie echter drastisch omgeslagen: actuele radarbeelden van de late dinsdagavond laten zien dat een omvangrijk en intens buiensysteem de hoofdstad alsnog zal bereiken.Ron
Het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening (OWRO) krijgt versterking in de aanpak van wateroverlast met de inzet van twee waterpompen die in bruikleen zijn ontvangen van buurland Guyana. De pompen zullen worden ingezet door de afdeling Sluizen en Gemalen om overtollig regen- en oppervlaktewater sneller af te voeren in kwetsbare gebieden.De eerste pomp wordt morgen geïnstalleerd b
VHP-parlementariër Mahinder Jogi vindt dat de parlementaire onderzoekscommissie, die belast is met de behandeling van de vorderingen tot in staat van beschuldigingstelling van drie voormalige ministers, de plank volledig misslaat met het voornemen om de procureur-generaal te horen. Volgens Jogi is de Wet In Staat van Beschuldigingstelling Politieke Ambtsdragers hierover duidelijk.Jogi stelt dat
Wat mij in de uitzending van deze week vooral opviel, was hoe snel local content in Suriname nog steeds een comfortabel woord wordt. Het klinkt goed. Het verkoopt goed. Het geeft het gevoel dat we allemaal straks vanzelf meeprofiteren van oil and gas. Maar zodra je de vraag concreet maakt, wordt het stil. Wanneer is een Surinaams bedrijf niet alleen lokaal, maar ook echt contracteerbaar? Daar draa
Tieners en jonge volwassenen blijven oververtegenwoordigd in de statistieken van ongevallen met e-bikes, blijkt uit recente cijfers over 2025 en de eerste maanden van 2026. Uit de gegevens van 2025 blijkt dat in de leeftijdsgroep van 0 tot 24 jaar in totaal 74 slachtoffers vielen bij e-bike-ongevallen. De grootste groep slachtoffers bevindt zich bij jongeren tussen 15 en 19 jaar, met 24 geregistre
De Surinaamse luchtvaartsector bevindt zich op een kritiek kruispunt. Na een langdurige periode van diepe crises, gemarkeerd door de acute dreiging van internationale ‘blacklisting’, tonen recente beleidsinterventies de eerste voorzichtige tekenen van herstel. In een diepgaand gesprek met staatshoofd Jennifer Simons de strategische contouren geschetst van een sector in transitie. Twee pijlers
Advocaat Serena Essed vindt dat De Nationale Assemblée terughoudend moet omgaan met de vordering van de procureur-generaal om drie voormalige ministers in staat van beschuldiging te stellen. Volgens haar moet het parlement voorkomen dat het zich opstelt als rechter in de zaak.Essed zei in het radioprogramma Welingelichte Kringen dat DNA zich uitsluitend moet buigen over de vraag of de in staat v
Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) heeft in een recent rapport stevige kritiek geuit op de voorbereidingen van Suriname op de verwachte olie-inkomsten vanaf 2028. Volgens het IMF schiet de uitvoering van belangrijke wetgeving tekort, terwijl de olieproductie voor de Surinaamse kust dichterbij komt.Econoom Jim Bousaid noemt het rapport goed onderbouwd. Hij stelt dat het IMF duidelijk aangeeft
De Haïtiaanse ondernemer Jean ‘Saya’ Mixon stelt bij de afgelopen verkiezingen de gelegenheid te hebben gehad om op de tweede plek van de kandidatenlijst van de Algemene Bevrijdings- en Ontwikkelingspartij (ABOP) te staan. Bij de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP) was er een voorstel om op nummer 9 van de kandidatenlijst te staan. Hij heeft echter beide voorstellen toen geweigerd. Volge
Bron: schuttevaer.nl | FOTOBIJSCHRIFT: De EK-1504 zal naar verwachting eind van de zomer naar Suriname vertrekken. Foto Bram PronkHet vaartuig is overgekocht van het Estlandse Oü Kaabeltau en krijgt momenteel een complete refit bij Machinefabriek Luyt in het Nederlandse Den Oever. Daar wordt de trawler volledig aangepast om te kunnen vissen in de warme, tropische wateren van Suriname.De Ingel is
De Surinaamse bouwsector is een opvallende speler rijker. Met de officiële lancering van Caribbean Apartment Tour Operation (Caribbean ATO) willen de initiatiefnemers een langgekoesterde ambitie waarmaken: het bezit van een eigen woning betaalbaar maken voor een brede doelgroep, met een speciale focus op jongeren, studenten en starters met een kinderwens. Het bedrijf introduceert hiertoe prefa
