In het kader van 50 jaar Srefidensi organiseerde de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) op 14 november 2025 het Srefidensi Private Sector Congress 2025. De bijeenkomst bracht een brede vertegenwoordiging van overheid, bedrijfsleven, academische instellingen en internationale partners samen  om gezamenlijk een visie voor de toekomst vorm te geven.  Het congres concentreerde zich volledig op het thema: “Building the next 50 years on a sustainable foundation”

Panel 1 – 50 jaar macro-economische evolutieOnder het moderatorschap van Karin Refos nam Spreker Gavin Ooft (Suriname Economic Oversight Board) het publiek mee in een analyse van de economische geschiedenis. 

Ooft verzorgde de eerste presentatie over de

structurele kwetsbaarheid van de Surinaamse economie. Hij schetste hoe Suriname historisch is verschoven van een bauxietgedreven economie naar een sterkere afhankelijkheid van goud en binnenkort olie, zonder dat een echte structurele transformatie heeft plaatsgevonden. Hierdoor blijft de economie buitengewoon gevoelig voor internationale prijsvolatiliteit en geopolitieke schokken, wat investeringen, handel en groei structureel onder druk zet. Ondanks deze perioden van natuurlijke hulpbronnenrijkdom is de arbeidsmarkt nauwelijks meegegroeid: de overheid is nog steeds de grootste werkgever, terwijl landbouw en industrie – cruciale sectoren voor werkgelegenheid – achterblijven in productiviteit en ontwikkelingspotentieel. Ooft benadrukte bovendien dat economische groei zich onvoldoende vertaald heeft in menselijke ontwikkeling: Suriname blijft in de Human Development Index achter bij landen met vergelijkbare inkomens, mede door geografische ongelijkheid in toegang tot onderwijs en zorg, en een onderwijsstelsel dat niet goed aansluit op de arbeidsmarktbehoeften. Dit leidt tot een blijvend tekort aan gekwalificeerd personeel. In zijn slotbeschouwing stelde Ooft dat Suriname moet evolueren van een grondstof-economie naar een echte waarde-economie, gebouwd op drie fundamenten: sterke en betrouwbare instituties, gerichte investeringen in human capital, en ondernemerskracht. Hiervoor is volgens hem een gezamenlijke mentaliteitsverandering nodig, waarin innovatie, technologie en publiek-private samenwerking centraal staan, zodat groei niet alleen economisch maar ook maatschappelijk wordt verzilverd.

Dit vertrekpunt diende als basis voor de paneldiscussie met: Rekha Bissumbhar (Vereniging Surinaams Bedrijfsleven), Karel Eckhorst (Internationaal Monetair Fonds), Saira Jahangir-Abdoelrahman (Centrale Bank van Suriname) en Steven Debipersad (Vereniging van Economisten in Suriname).

Jahangir-Abdoelrahman opende haar statement met de nadruk op de noodzaak voor een meerjaren ontwikkelings raamwerk. “Welke structurele factoren hebben de Surinaamse economie verzwakt of juist versterkt?” volgde VSB-voorzitter Rekha Bissumbhar de discussie door de fundamentele vraag te stellen of het Surinaamse volk, vijftig jaar na onafhankelijkheid, daadwerkelijk reden heeft tot tevredenheid. Zij opperde dat Suriname, zoals Ooft in zijn presentatie al meerdere momenten van rijkdom gekend heeft (bauxiet, goud, en straks olie), maar dat alleen rijkdom een land niet per se rijk maakt. Alleen rijkdom is onvoldoende voor duurzame groei.Bissumbhar benadrukte vijf structurele elementen die volgens haar bepalend zijn voor de koers van Suriname in de komende decennia. Ten eerste is zelfreflectie nodig: een eerlijke analyse van wat in de afgelopen vijftig jaar wél en niet is gelukt, en waarom instituties zijn uitgehold. Ten tweede heeft Suriname dringend een lange-termijnvisie nodig, inclusief meerjarenplannen die regeringen overstijgen en parlementair worden verankerd, zodat beleid niet telkens opnieuw begint bij elke wisseling van politieke kleur. Ten derde moet er fors worden geïnvesteerd in capacity development en “skilling the nation”, waarbij een capability-first mindset centraal staat: mensen met de juiste waarden, normen, vaardigheden en professionele attitude moeten worden geplaatst op posities waar zij impact kunnen maken. Ten vierde onderstreepte zij dat economische diversificatie noodzakelijk is voor duurzame groei, maar dat het huidige overheidsbeleid nog onvoldoende is ingericht om dit te faciliteren. Ten slotte riep zij op tot versterking van partnerschap en dialoog tussen overheid, private sector, vakbeweging en maatschappelijke organisaties. Een structureel tripartiet (of zelfs quadripartiet) overlegmodel kan zorgen voor breed draagvlak, betere beleidscontinuïteit en een gezamenlijk gedragen nationale ontwikkelingsagenda.

VES-voorzitter Steven Debipersad benadrukte dat er in de afgelopen jaren weinig is gedaan aan waardecreatie. “Als we geen ommekeer maken, zal het verhaal hetzelfde blijven”, zegt Debipersad. Eckhorst stelde dat er geen sprake van macro-economische ontwikkeling kan zijn als er geen institutionele hervorming plaatsvindt.  Hij gaf aan dat de overgenomen instituten, waarmee er de afgelopen 50 jaar vrij weinig mee bewerkstelligd is, niet ontworpen waren om de beoogde ontwikkeling van heden tot stand te brengen. In het jaar 2000 vond er, samen met hem, een analyse plaats waarbij de wetten en vorderingen die ontwikkeling tegenhouden geïdentificeerd werden. Opmerkelijk tijdens deze analyse was dat er enorm veel extractieve instituten in plaats zijn. Hij stelde verder dat de aanwezige instituten voorheen niet ontworpen waren met de bedoeling Suriname te ontwikkelen zoals wij dat willen. De extractieve instituten waren ontworpen om  waarde te exporteren, niet om Suriname als natie tot ontwikkeling te stuwen.   Hij benadrukte dat dit niet uit het oog verloren mag worden. Ook mag niet vergeten worden dat deze instituten, niet de manier waarop zaken zich gemanifesteerd hebben, zorgen dat vandaag de dag onze grondstoffen in handen van buitenlanders liggen. Deze structuur is ook de reden dat kapitaal hogere waarde heeft dan arbeid, en dat Suriname nog steeds meer arbeid dan kapitaal (in al haar vormen) opbrengt. Hij stelde ten slotte dat vandaag de multinationals de plek van de planters vervullen, en dat crops ingeruild zijn voor bauxiet, goud, olie en gas. De kapitale verhouding is dus niet veranderd.Panel 2 – 50 jaar politiek bestuurlijke evolutieHet tweede panel werd ingeleid met een keynote toespraak van Dhr. Hans Lim A Po (FHR Institute for Higher Education). In zijn toespraak benadrukte hij de noodzaak van een delicate machtsbalans tussen staat en samenleving als fundament voor duurzame ontwikkeling. Hij schetste drie cruciale uitdagingen: een gedeelde overheidsvisie op lange termijn, collectief politiek leiderschap en ambitieuze afspraken met de samenleving. Deze analyse over effectieve overheidssturing vormde de perfecte basis voor het gesprek over bestuurlijke vernieuwing. Vervolgens ging het panel de dialoog aan over de mate waarin het politiek bestuurlijke klimaat zich de afgelopen vijf decennia heeft ontwikkeld. Het panel bestond uit: Andrew Baasaron (Minister EZOTI), Maurits Hassankhan (Historicus), Sharda Ganga (PROJEKTA), en Serena Essed (Advocaat).

Tijdens deze discussie kwam ook het Tripartite Overleg ter sprake, een overlegstructuur waarin overheid, bedrijfsleven en vakbeweging regelmatig met elkaar in gesprek gaan over aangelegenheden van nationaal belang. Baasaron stelde de vraag waarom civil society daarbij vaak buiten beeld blijft en pleitte ervoor hun stem structureel te betrekken, zodat het overleg zich kan ontwikkelen tot een vierpartijenmodel.

Sharda Ganga sloot hierbij aan door te benadrukken dat niet alle vraagstukken een jarenlange visie vereisen. Sommige kwesties vragen juist om directe en participatieve planning en uitvoering. Volgens haar moeten civil society, vakbeweging en bedrijfsleven de koppen bij elkaar steken. Men hoeft geen vrienden te zijn, maar wél bereid om samen te werken om zo op effectieve en constructieve wijze met de overheid in gesprek te gaan.

De ReflectieIn de reflectie van de avond schetste Gaetano Best een toekomstgericht en optimistisch beeld van Suriname. Hij benadrukt dat de toekomst van het land in eigen handen ligt en dat vooruitgang alleen mogelijk is wanneer burgers, overheid en organisaties samenwerken. Een sterk Suriname vergt sterke instellingen (“rechtspersonen”), omdat elke burger afhankelijk is van goed functionerende organisaties en bestuurssystemen.

Hij legt uit dat rechtspersonen – zoals bedrijven, overheidsorganisaties en maatschappelijke instellingen – constructies zijn die bedoeld zijn om de samenleving te dienen. Als deze instellingen slecht worden bestuurd, leidt dat tot schade voor de gehele samenleving. Goede governance is daarom essentieel, omdat het bestuurders helpt belangen af te wegen en misbruik of wanbeheer te voorkomen.

Best onderstreept dat slecht bestuur wereldwijd een probleem is en dat er systemen nodig zijn die bestuurders beschermen én verantwoordelijk houden. In Suriname moet goed bestuur actief worden opgebouwd, onderhouden en dagelijks worden uitgedragen.

Hij sluit af met de aankondiging dat het Centrum voor Goed Bestuur officieel is opgericht, in samenwerking met VSB en Projekta. Dit centrum zal zich richten op het versterken van governance, transparantie en maatschappelijke verantwoordelijkheid in Suriname. 

VSB

Wie vannacht omhoog kijkt en de hemel instaart, krijgt een bijzonder natuurverschijnsel cadeau. Dan piekt de jaarlijkse Leoniden-meteorenzwerm, en juist in de tropen zijn de omstandigheden dit jaar gunstig, meldt The Planetary Society.

De meteoren lijken uit het sterrenbeeld Leeuw te komen, dat in het Caribisch gebied in de late nacht hoog boven de oostelijke horizon staat. Daardoor zijn de vallende sterren ook in Curaçao, Aruba, Bonaire en Saba, Statia en Sint Maarten goed zichtbaar. Volgens de internationale sterrenkundige organisaties zijn ongeveer 10 tot 15 meteoren per uur haalbaar.

De omstandigheden in de regio zijn dit jaar uitzonderlijk goed. De maan is

slechts voor negen procent verlicht en stoort nauwelijks. Het droge seizoen is op veel eilanden begonnen, waardoor de kans op een wolkeloze hemel groter is dan in Europa of Noord-Amerika.

De beste kijkuren zijn tussen 02.00 en 05.00 uur maandagochtend. Dan staat Leo het hoogst aan de hemel en zijn de meeste meteoren zichtbaar.

Sterrenkijkers wordt aangeraden een donkere plek te zoeken, ver van straatverlichting. Op veel Caribische eilanden betekent dat: de noordkust, het strand, of een open gebied in de mondi. Met het blote oog zien is voldoende; een telescoop is niet nodig.

De vallende sterren zijn stof- en gruisdeeltjes van de

komeet Tempel-Tuttle, die de aarde jaarlijks in november kruist. De zwerm staat bekend om zijn spectaculaire geschiedenis: soms zijn het enkele vallende sterren per minuut, in zeldzame jaren zelfs duizenden. Dit jaar is geen ‘stormjaar’, maar de lichtzwakke maan maakt de zwerm toch de moeite waard.

Voor wie op de eilanden woont, is het een van de beste momenten van het jaar om de sterrenhemel te ervaren. Geen kou, geen lichtvervuiling en een donkere maanfase: ideale omstandigheden die in Nederland zelden voorkomen.

Wie midden in de nacht naar de hemel kijkt, heeft kans op een helder, snel lichtspoor — een vallende ster die even de Caribische nacht tekent.

UNITEDNEWS|KLIMAAT

Foto: de Nederlandse bondscoach Ronald Koeman, de coach van Curaçao, Dick Advocaat, en de bondscoach van het Surinaamse elftal, Stanley Menzo.

Rekenkundig kan het Nederlands elftal het WK nog mislopen, maar daags voor de wedstrijd tegen Litouwen gaf bondscoach Ronald Koeman aan dat hij daar geen rekening meer houdt. Derhalve kon hij, desgevraagd, vast fantaseren over het WK: voor hem graag een poule met Suriname of Curaçao.

Die twee landen hebben in de nacht van dinsdag op woensdag de kans om zich voor het eerst ooit op een WK te melden. In het geval van Curaçao zal dat wel zonder Dick Advocaat

moeten gebeuren, de bondscoach moet de beslissende wedstrijd missen vanwege familieomstandigheden. Koeman sprak vanzelfsprekend de wens uit dat het niet al te ernstig was voor zijn oud-trainer bij Oranje.

‘Kwalificatie zou een bekroning zijn voor Dick. Maar wat hij bij Curaçao doet, met zijn staf, dat is natuurlijk geweldig’, aldus de bondscoach, die een wens uitsprak aangaande de WK-loting.

Hij zou graag tegen zijn oude voetbalvrienden uitkomen, dus Advocaat en ook het Suriname van Stanley Menzo. ‘Het zou geweldig zijn om met Curaçao en Suriname in een poule te zitten. Ik weet niet of dat kan.’

Dat antwoord is nee: in elke poule

wordt maximaal één CONCACAF-deelnemer geloot. Derhalve zal Oranje hoogstens één van Koemans voorkeurslanden kunnen treffen, als ze zich althans plaatsen voor het toernooi.

UNITEDNEWS|SPORT

Het zuid-oostelijk grensconflict tussen Suriname en Frans-Guyana, zal in onderhandeling blijven, ondanks het streven is om nauwer samen te werken langs de grens. ‘Hier moet nog over worden gesproken’, zei NDP-parlementariër Rabin Parmessar bij de behandeling van de ontwerpwet voor een protocol tussen Suriname en de Franse Republiek, met het oog op de regeling van de grens over de Marowijne- en Lawarivier.

Het verdrag, getekend in Parijs op 30 september 1915, voor vaststelling van de grens en de gezamenlijke verklaring voor het gezamenlijk management van de Marowijne- en Lawarivier, en de gezamenlijke ontwikkeling van het grensgebied, zijn de basis

van het nieuw protocol. Parmessar stelt dat beide leiden aanzienlijke voorruitgang geboekt in het opstellen van een nieuw protocol, waarbij de grens digitaal is vastgesteld middels 2300 GPS-punten.

De tribale- en in stamverband levende burgers in dit gebied, willen omstandig geinformeerd worden over dit protocol. De parlementariër zegt dat het protocol een belangrijk middel is voor duurzaam grensbeheer en economische samenwerking in het gebied.

Er is veel onduidelijkheid in de samenleving over de bevindingen van de Rekenkamer met betrekking tot de uitgifte van domeingronden in 2023. De regering heeft gezinspeeld op nietigverklaring van de uitgegeven gronden.

Notaris Anneke Chin-A-Lin zegt dat de Rekenkamer getoetst heeft op rechtmatigheid en doelmatigheid. Bij de rechtmatigheid gaat het erom of zaken volgens de regels verlopen zijn.

De Rekenkamer kwam tot de conclusie dat zaken niet volledig gegaan zijn zoals het behoort. De overheid kijkt dan wat de gevolgen zijn. Dit kan bijvoorbeeld nietig verklaring zijn.

‘Vanuit de regering zal in ieder geval dat wat mis is gegaan

gecorrigeerd moeten worden. Ook heeft de president een nuance aangebracht daar waar te goedertrouw is gehandeld door de aanvrager’, stelt Chin A Lin.

De Nationale Commissie 50 jaar Srefidensi heeft in samenwerking met SyncDynamics en met ondersteuning van de Inter-American Development Bank, de Srefidenki Conferentie 2025 georganiseerd.

Het gaat om een driedaagse conferentie met vertegenwoordigers uit verschillende sectoren uit de samenleving die gezamenlijk zullen werken aan een Visie Suriname 2050, een roadmap 2026-2030 en het fundament voor een nationaal Sociaal Compact.

De opening werd gedaan door president Jennifer Geerlings-Simons. “Het is vaak genoeg makkelijk om terug te kijken. Daarom is het goed om juist nu vooruit te kijken en de uitdaging aan te gaan hoe de juiste richting te pakken voor duurzame

ontwikkeling voor Suriname”, aldus de president.

Een drone met een bestellin