Caricom-voorzitter Mia Mottley heeft tegen de Verenigde Staten gezegd: "We zijn niet jullie vijand. We zijn jullie vrienden." Voor de Amerikaanse president Donald Trump had ze ook een boodschap: "onze economieën doen

jullie economie op geen enkele manier kwaad. Ze zijn te klein om een ​​negatieve of vervormde impact op jullie land te hebben."

De uitspraken van Mottley volgen op de verhoogde handelstarieven van Trump die hij de wereld heeft opgelegd en die de wereldhandel op zijn kop heeft gezet. De waarheid is dat de kleine en microstaten van het Caribisch gebied op geen enkele manier of in geen enkele sector een grotere mate van financieel voordeel genieten in de handelsbalans dan de Verenigde Staten, stelde ze in haar verklaring.

Ze heeft de Caribische gemeenschap opgeroepen zich te verenigen en de inspanningen te verdubbelen om te investeren in de Caribische landbouwproductie en lichte productie. "We moeten zoveel mogelijk zelf kweken en produceren. We kunnen allemaal de beslissing nemen om gezonde voeding op de markt te kopen in plaats van bewerkte voeding in de supermarkt."

Mottley pleitte voor het opbouwen van de banden met Afrika, Midden- en Latijns-Amerika en de oude banden met andere partners over de hele wereld, in het Verenigd Koninkrijk en Europa, en in Canada, te vernieuwen. "We moeten niet alleen op één of twee markten vertrouwen. We moeten onze Caribische goederen kunnen verkopen aan een bredere, stabielere wereldmarkt."

De Caricom-voorzitter wees erop dat in elke wereldwijde politieke en economische crisis er altijd een kans is. "Als we samenkomen, alle verdeeldheid opzijzetten, onze kleine bedrijven en kleine producenten steunen, komen we hier sterker uit."

Ze erkende dat er onrust is in de Caribische wateren, "maar de verantwoordelijkheid voor veel van wat we doen en wat we verbouwen, moet elke dag van ons zijn. Als we voor elkaar zorgen, als we elkaar steunen, als we elkaar optillen en als we de kracht en innovatie van onze gemeenschappelijke Caribische geest aanboren, zullen we dit doorstaan."

In Suriname worden ongeveer 4.000 mensen behandeld met levensreddende hiv-remmers. Deze medicijnen moeten weliswaar levenslang ingenomen worden, maar als mensen met hiv deze remmers goed innemen is hun levensverwachting even goed als

die van mensen die geen hiv hebben. Hoewel deze mensen het virus bij zich dragen, hebben zij hier geen klachten van: ze zijn niet ziek en kunnen normaal blijven werken, en zodoende hun gezin onderhouden en bijdragen aan de economie van Suriname.  Ook kunnen zwangeren met hiv dankzij deze remmers kinderen baren die geen hiv hebben.

Om dit te kunnen bereiken is continue toegang tot deze hiv remmers noodzakelijk, en moeten er zo min mogelijk drempels zijn. Als medicijnen niet goed worden ingenomen kan dit ertoe leiden dat het virus weer actief wordt en bij de persoon zelf ziekte veroorzaakt,

maar deze persoon is dan ook weer besmettelijk en kan het virus weer overdragen. Bovendien is er een risico op het ontstaan van resistentie tegen de medicijnen, wat betekent dat ze niet meer werken en dat andere medicijnen gezocht moeten worden.

Helaas kampt Suriname de laatste jaren regelmatig met (dreigende) stock-outs van de hiv remmers. Hierover werd al meerdere malen met het ministerie gesproken, en beloftes ten aanzien van de continue beschikbaarheid van medicatie werden gedaan. Vanaf december 2024 werd opnieuw de noodklok geluid.

Echter op dit moment kampen we met het grootste tekort aan remmers in lange tijd. Een grote groep van ongeveer 1.000 patiënten krijgt al enkele weken niet de remmers die ze eigenlijk moeten krijgen, omdat deze niet meer beschikbaar zijn. Er worden nu medicijnen die eigenlijk zijn bedoeld voor kinderen aan hen verstrekt.

Op dit moment is er bij BGVS ook geen enkele voorraad meer van deze hiv-remmers voor kinderen, en bij een deel van de apotheken is het ook op. De totale voorraad bij de verschillende apotheken in het land is nog genoeg om de volwassen patiënten voor 1 tot anderhalve week te behandelen, maar op dat moment zal zowel de behandeling voor kinderen als voor deze 1000 volwassenen met hiv niet meer beschikbaar zijn in Suriname.  Ook de drankjes die pasgeboren baby’s krijgen om een hiv infectie te voorkomen zijn deels vervallen.

De minister ontkent ondertussen in de media, zoals in een recent interview bij SRS radio, en ook in persoonlijke apps dat er problemen met de beschikbaarheid van hiv-remmers zijn. Er is zelfs gezegd dat de hiv behandelaren geen alternatieve medicijnen willen voorschrijven, terwijl er juist al maanden aan de bel getrokken wordt, gevraagd is om alternatieve combinatiemedicijnen versneld binnen te halen en vrijwel al deze patiënten inmiddels met medicatie voor kinderen worden behandeld.

Suriname is een van de weinige landen waar de hiv-epidemie erger wordt in plaats van beter. Om dit grote probleem in de volksgezondheid aan te pakken zijn voldoende testen en continue toegang tot antiretrovirale medicatie essentieel. Helaas zal de huidige situatie leiden tot een toename van ziekte door hiv, een toename van het aantal resistente virussen, en een verlies in vertrouwen in de zorg door een grote groep patiënten.  Ontkenning van het probleem en het volkomen ten onrechte blameren van de HIV behandelaren lost niets op.

Hiv-behandelaren:
- Marja van Eer (internist Diakonessenhuis)
- ⁠Bernardo Panka (internist-intensivist 's Lands Hospitaal)
- ⁠Karin Waldring (internist-infectioloog RKZ)
- ⁠Margary Muringen (kinderarts Diakonessenhuis)
- ⁠Stephen Vreden, internist-infectioloog
- Lycke Woittiez, internist-Infectioloog Academisch Ziekenhuis Paramaribo

Wijkvergadering PL zaterdag in Voorburg, Commewijne.

Lijsttrekker van Pertjajah Luhur, Bronto Somohardjo, heeft zaterdag tijdens een wijkvergadering in Voorburg, Commewijne, fel uitgehaald naar wat hij noemt “een georganiseerde poging tot verkiezingsfraude”. Hij

riep het volk op om massaal zijn stem te gebruiken als verzet tegen manipulatie."We laten ons de verkiezingen niet stelen onze democratie is geen speeltuin”.

De politicus baseert zijn uitspraken op concrete bevindingen van het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB) en het Anti Fraude Platform, onder leiding van Jennifer van Dijk-Silos. Beide instanties signaleren onregelmatigheden bij de indiening van kandidatenlijsten, waaronder dubbele voordrachten, vervalste handtekeningen en documenten waarvan de authenticiteit wordt betwijfeld.

Bronto Somohardjo, lijsttrekker van PL.

Volgens velen wijzen de signalen van manipulatie in de richting van de ABOP, die binnen het bestuurlijke apparaat over strategische invloed beschikt. Somohardjo noemt daarbij geen specifieke namen, maar stelt: “De structuren die hiervan profiteren ondermijnen het vertrouwen in onze democratie. En wie eerlijke verkiezingen vreest, heeft blijkbaar het volk al verloren.”

Somohardjo maakte van de gelegenheid gebruik om het volk te waarschuwen voor wat hij noemt een “stille staatsgreep, niet met wapens, maar met stembiljetten.” Volgens de PL-voorman staan Surinamers op een kruispunt: “Tussen eerlijkheid en corruptie. Tussen zuivere politiek en politiek van deals en bedrog.”

Ook de rol van transparantie in het verkiezingsproces staat onder druk. Somohardjo verwees naar een recent bericht van het Journalistencollectief Verkiezingen 2025 waarin wordt gemeld dat journalisten bij bijna de helft van de hoofdstembureaus worden geweigerd inzage te krijgen in de processen-verbaal. “Als zelfs de pers niet meer kan controleren wat er gebeurt, dan is dat geen open democratie meer, dat is rookgordijnpolitiek. Wij zijn wakker. Wij staan op. En wij laten ons de verkiezingen niet stelen.”

President Chan Santokhi in overleg met de veiligheidsbonden. (Foto: Kabinet van de President)

Het technisch monitoringsteam en de cluster van ministers zullen opnieuw in overleg zal treden met de veiligheidsbonden om

de issues die nog opgelost moeten worden te bespreken. “We gaan integraal bekijken en bespreken hoe het staat met de gemaakte afspraken in de uitvoering”, zei president Chan Santokhi tijdens een bijeenkomst met de bonden vrijdag.

De evaluatiemeeting is gehouden met de bonden bij het Korps Politie Suriname, Korps Brandweer Suriname, Korps Penitentiaire Ambtenaren en de Beveiligings- en Bijstandsdienst Suriname. Hierbij waren ook aanwezig de clusters van ministers, hoofdverantwoordelijken van de korpsen, veiligheidsdeskundigen van het kabinet en andere ministeries, meldt de Communicatiedienst Suriname. President Santokhi benadrukte het belang van de constructieve dialoog tussen de regering en de veiligheidsbonden.

De bijeenkomst was bedoeld om zaken uit de principeovereenkomsten die in september vorig jaar zijn getekend, te bespreken en opnieuw afspraken te maken voor de restpunten die nog niet zijn gerealiseerd. Tijdens de meeting werd geconstateerd dat van de zestien geformuleerde punten, zeker elf die geen directe financiële verplichtingen met zich meebrachten, reeds zijn gerealiseerd.

Er zijn nog enkele uitstaande kwesties, die te maken hebben met de beschikbaarstelling van financiële middelen voor de vier betrokken korpsen. Deze issues variëren van rechtspositionele aangelegenheden, achterstallige bevorderingen tot medailles en de aanschaf van Persoonlijke Standaard Uitrusting.

Humphrey Tjin Liep Shie, veiligheidsadviseur van de president, gaf een overzicht van de wekelijkse monitoringsmeetings. Hij ging in op vertragingen die zijn ontstaan in de aanbestedingen, bevorderingen die zijn afgehandeld, verbetering van de brandstoftoewijzing voor operationele diensten. Hij belichtte ook de problematiek rond de betaling voor de aanschaf van brandweerlaarzen, problemen met leverancierscontracten en jarenlange betalingsachterstanden. Daarnaast werden problemen met garantiestellingen en levering van blusvoertuigen en de aanschaf van politie-uniformen aangehaald.

Er werd ook gesproken over bouwprojecten die bij de korpsen nog opgestart moeten worden. De issues hieromtrent zijn besproken. Het staatshoofd zei dat de regering geen nieuwe projecten zal goedkeuren wanneer er nog onduidelijkheden bestaan.

President Chan Santokhi heeft formeel de overdracht van het zwaar materieel en voertuigen gedaan. (Foto's: René Gompers)

Nog eens 16 voertuigen (Toyota Probox) zijn overgedragen aan het Korps Politie Suriname. Districtscommissarissen hebben

8 pick-ups (Isuzu D-Max) ontvangen. Het gaat nog steeds om de eerste fase van de 100 plus voertuigen die de regering heeft gekocht voor de verschillende diensten, voor een bedrag van US$ 2.7 miljoen. Er zijn ook 10 heavy duty tractoren met maaiers (John Deere) bestemd voor het ministerie van Openbare Werken (OW). Nog meer zwaar materieel is besteld en onderweg. Deze inkopen van OW kosten ruim US$ 2 miljoen.

De voertuigen en het zwaar materieel zijn door president Chan Santokhi vrijdag overgedragen tijdens een ceremoniële bijeenkomst. De politie heeft al eerder een behoorlijk aantal Proboxen en pick ups in

ontvangst mogen nemen. Dit keer waren dc's aan de beurt. Voor hen zijn er 20 voertuigen bestemd. De eerste 8 zijn gegeven aan de dc's die de hoogste nood hebben. Op de ceremonie is benadrukt dat het nog steeds om de eerste fase van de auto aankopen gaat. De voertuigen zijn aangeleverd door Fernandes Autohandel, MN Car Center, Ravish Transport, Mobi Chen, Moral Imports en Warsha NV.

De tweede fase is al ingezet. Naast 100 plus voertuigen zijn ook fietsen en bromfietsen aangeschaft, is er tijdens de toespraken meegedeeld. Daarvoor is er ook ruim US$ 3 miljoen voor uitgetrokken. OW is ook bezig met inkopen ter waarde van US$ 2 miljoen. Onderweg naar Suriname zijn 10 graafmachines en graders. Het eerste deel van de inkopen- 10 heavy duty tractoren- zijn vrijdag in ontvangst genomen.

OW minister Riad Nurmohamed over het onderhoud van het zwaar materieel: "We hebben een mechanisme ontwikkeld waarbij onderhoud ook is uitbesteed, waardoor een bedrijf heel snel service kan doen. Alleen moeten we de rekening wel betalen. Ik dacht het gemakkelijker te maken. Maar ik ben in diezelfde vicieuze cirkel beland. Maar dat was het idee waardoor machines niet meer blijven rotten maar dat we nu een bedrijf hebben die heel snel kan herstellen zodat continuïteit is gegarandeerd."

De Nationale Assemblée (DNA) van Suriname is het hoogste wetgevende orgaan van het land en heeft een aantal belangrijke taken en bevoegdheden:

Wetgeving
• Het maken, wijzigen en intrekken van wetten.
• Het goedkeuren van de staatsbegroting en belastingwetten.

Controle op de regering

• Het toezicht houden op het beleid en de uitvoering van de regering.
• Het stellen van vragen aan ministers en het eisen van verantwoording.

Verdragen

• Goedkeuring van internationale verdragen
• Het ratificeren van verdragen en overeenkomsten met andere landen of internationale organisaties.

Benoemingen en afzettingen

• Het kiezen van de president en vicepresident.
• Het goedkeuren of verwerpen van benoemingen in belangrijke staatsfuncties.

Toezicht op de grondwet en democratie

• Het bewaken van de naleving van de Grondwet en de rechtsstaat.
• Het behandelen van zaken met betrekking tot mensenrechten en democratische waarden.

De Nationale Assemblée van Suriname speelt een cruciale rol

in de wetgeving en het democratisch bestuur van het land en zorgt ervoor dat de regering op een democratische en transparante wijze functioneert.

Het parlement is verantwoordelijk voor het maken, wijzigen en goedkeuren van wetten die direct invloed hebben op het leven van burgers en de ontwikkeling van de samenleving. Gezien deze verantwoordelijkheid is het zorgwekkend dat er in de huidige samenstelling van kandidaten van enkele politieke partijen geen enkele jurist te vinden is, terwijl wetgeving een kernfunctie van het parlement is. Dit artikel werpt een kritische blik op de wijze waarop politieke partijen kandidaten selecteren en pleit voor een meer deskundige en gedifferentieerde samenstelling van de DNA.

Wetgevende taak DNA

Volgens de Surinaamse Grondwet (artikel 71) en internationale principes van parlementaire democratie heeft DNA de taak om wetten vast te stellen, het regeringsbeleid te controleren en fundamentele rechten te waarborgen. Dit vereist een diepgaande kennis van wetgeving, bestuursrecht en juridische beginselen. In veel landen bestaat het parlement uit een mix van juristen, economen, bestuurders en specialisten uit diverse sectoren. Dit zorgt ervoor dat wetgeving op een hoog niveau wordt ontwikkeld en getoetst.

Politieke kandidaatstelling

Het ontbreken van juristen in DNA weerspiegelt een breder probleem in de politieke cultuur van Suriname. Politieke partijen lijken bij het samenstellen van hun kandidatenlijsten meer waarde te hechten aan loyaliteit en populariteit dan aan expertise en competentie. Hierdoor ontstaat een situatie waarin wetten worden aangenomen zonder voldoende juridische toetsing, wat kan leiden tot inconsistenties, uitvoeringsproblemen en juridische uitdagingen.

Noodzaak gedifferentieerd DNA
Een effectieve wetgevende macht vereist een brede diversiteit aan competenties. Dit betekent niet dat alleen juristen gekandideerd moeten worden, maar dat er een bewuste mix moet zijn van:
• Juristen om wetten grondig te analyseren en juridisch solide kaders te scheppen.
• Economen om de financiële en economische gevolgen van wetgeving te beoordelen.
• Technische en wetenschappelijke experts om beleid op infrastructuur, milieu en technologie te onderbouwen.
• Ervaringsdeskundigen die de dagelijkse realiteit van burgers en specifieke sectoren begrijpen.

Wat kunnen burgers doen?

Burgers spelen een essentiële rol in het stimuleren van politieke partijen om beter na te denken over hun kandidatenprofiel. Enkele manieren waarop zij invloed kunnen uitoefenen:
• Bewust stemmen: Kiezers kunnen bewust stemmen op partijen die een divers en deskundig kandidatenprofiel presenteren.
• Publieke druk uitoefenen: Door opiniestukken, petities en debatten kunnen burgers het belang van deskundigheid in  DNA benadrukken.
• Actieve participatie: Door betrokkenheid bij politieke bewegingen, NGO’s en maatschappelijke initiatieven kunnen burgers invloed uitoefenen op partijprogramma’s en kandidaatselectie.
• Politieke educatie en bewustwording: Het bevorderen van politieke en juridische educatie kan bijdragen aan een geïnformeerde kiezersbasis die beter in staat is om kwalitatieve volksvertegenwoordigers te eisen.

Conclusie

Om de kwaliteit van wetgeving in Suriname te verbeteren, moeten politieke partijen kritisch nadenken over hun kandidatenprofiel. Er dient een evenwicht te worden gezocht tussen academische expertise en praktische ervaring, zodat DNA haar wetgevende en controlerende taken optimaal kan uitvoeren. Een hervorming in de selectiecriteria zou niet alleen de effectiviteit van het parlement verhogen, maar ook het vertrouwen van de bevolking in de politiek versterken.

Aanbeveling

Het zou verstandig zijn om wettelijke richtlijnen of interne partijregels op te stellen die ervoor zorgen dat bij de samenstelling van kandidatenlijsten een minimale mate van deskundigheid wordt gegarandeerd. Politieke partijen moeten verantwoordelijkheid nemen en erkennen dat capabele volksvertegenwoordigers essentieel zijn voor de ontwikkeling van een rechtsstaat en een goed functionerende democratie.

Chanderdath Nagessar, LLB

Bijkans de helft van het aantal hoofdstembureaus heeft geen proces-verbaal (pv) willen afstaan aan journalisten en politieke partijen na de openbare zittingen. “Maakt u contact met het CHS”, hebben verschillende voorzitters van de hoofdstembureaus haast in koor meegedeeld aan journalisten. Ook was het niet mogelijk om een foto te maken van het pv dat in het openbaar is voorgelezen. 

De voorzitter van het Centraal Hoofdstembureau (CHS), Lilawatie Punwasi, laat het Journalistencollectief Verkiezingen 2025 (JCV 2025) weten dat er geen opdracht is gegeven om geen foto te maken van de pv’s of een kopie af te staan. Het CHS zelf heeft

de resultaten van het onderzoek van de kandidatenlijsten op DNA-niveau op de zitting geprojecteerd. Ook mochten journalisten het resultaat filmen en fotograferen. 

Ondanks herhaalde pogingen is het nog steeds niet gelukt om de voorzitters van de hoofdstembureaus Sipaliwini, Brokopondo en Wanica te bewegen om een kopie te verstrekken aan de media. Zij blijven verwijzen naar het CHS. Hoewel ook een paar andere hoofdstembureaus eerst ook zeiden dat ze alles eerst naar het CHS moeten sturen, konden er toch foto’s worden gemaakt. De hoofdstembureaus van Paramaribo en Marowijne hebben zonder enig probeel de mogelijkheid aan journalisten om foto’s te maken. Ook Coronie

en Commewijne hebben na eerst te verwijzen naar CHS toch de pv’s verstrekt. 

Het JCV 2025 benadrukt dat transparantie belangrijk is om ruis tijdens het verkiezingsproces te voorkomen. Op basis van de pv’s kunnen feiten gecontroleerd worden op grond waarvan kandidaten zijn geschrapt en waarom lijsten van partijen ongeldig zijn verklaard. Het verkiezingsproces hoort transparant te zijn, maar in de praktijk blijkt dat vaak niet het geval te zijn. 

Door de aanpassing van de Kiesregeling zijn de hoofdstembureaus onder verantwoordelijkheid geplaatst van van het CHS. Hierdoor ontstaat er onduidelijkheid in de praktijk. Een deel van de hoofdstembureaus stelt zich op het standpunt dat het ondergeschikt is aan het CHS. In artikel 29 lid 7 van de Kiesregeling staat: De Hoofdstembureaus functioneren onder de verantwoordelijkheid van het Centraal Hoofdstembureau.

Er wordt nogmaals een dringend beroep gedaan op de verkiezingsautoriteiten en de overheid om persvrijheid en het recht op informatieverstrekking daadwerkelijk mogelijk te maken door maximale openheid en transparantie te garanderen. Gehoopt wordt dat per ommegaande de openbare informatie wordt verstrekt aan de media.

President Chandrikapersad Santokhi heeft een evaluatiemeeting gehad met de bonden bij het Korps Politie Suriname (KPS), Korps Brandweer Suriname (KBS), Korps Penitentiaire Ambtenaren (KPA) en de Beveiligings- en Bijstandsdienst Suriname (BBS). Dit vond op vrijdag 4 april plaats op het kabinet in aanwezigheid van de clusters van ministers, hoofdverantwoordelijken van de korpsen, veiligheidsdeskundigen van het kabinet en andere ministeries.

De bijeenkomst was bedoeld om zaken uit de principeovereenkomsten die in september vorig jaar zijn getekend, te bespreken en opnieuw afspraken te maken voor de restpunten die nog niet zijn gerealiseerd. Tijdens de meeting werd geconstateerd dat van de zestien geformuleerde punten,

zeker elf die geen directe financiële verplichtingen met zich meebrachten, reeds zijn gerealiseerd.

Er zijn nog enkele uitstaande kwesties, die te maken hebben met de beschikbaarstelling van financiële middelen voor de vier betrokken korpsen. Deze issues variëren van rechtspositionele aangelegenheden, achterstallige bevorderingen tot medailles en de aanschaf van Persoonlijke Standaard Uitrusting (PSU).

President Santokhi benadrukte het belang van de constructieve dialoog tussen de regering en de veiligheidsbonden. Hij kondigde aan dat het technisch monitoringsteam en de cluster van ministers opnieuw in overleg zal treden met de bonden om de issues die nog opgelost moeten worden te bespreken. “We gaan integraal bekijken en

bespreken hoe het staat met de gemaakte afspraken in de uitvoering”, zei de president.

Humphrey Tjin Liep Shie, veiligheidsadviseur van de president, gaf een overzicht van de wekelijkse monitoringsmeetings. Hij ging in op vertragingen die zijn ontstaan in de aanbestedingen, bevorderingen die zijn afgehandeld, verbetering van de brandstoftoewijzing voor operationele diensten. Hij ging ook in op de problematiek rond de betaling voor de aanschaf van brandweerlaarzen, problemen met leverancierscontracten en jarenlange betalingsachterstanden. Daarnaast werden problemen met garantiestellingen en levering van blusvoertuigen en de aanschaf van politie-uniformen aangehaald.

Er werd ook gesproken over bouwprojecten die bij de korpsen nog opgestart moeten worden. De issues hieromtrent zijn besproken. Het staatshoofd zei dat de regering geen nieuwe projecten zal goedkeuren wanneer er nog onduidelijkheden bestaan. “We gaan weer met de bonden aan tafel zitten om een nieuw pakket van maatregelen samen te stellen”, aldus de president.

Het hoofdstembureau Wanica tijdens de openbare zitting. (Foto: JCV25/Sun.sr)

Het is nog een puzzelwerk om uit te vinden welke personen van politieke partijen landelijk geschrapt zijn door de verschillende hoofdstembureaus. Niet alle

processen-verbaal (pv's) zijn in het bezit van journalisten/media. Om precies te weten hoeveel kandidaten geschrapt zijn, moet het beeld- en audiomateriaal worden uitgewerkt, terwijl het transparant zou zijn om foto's te maken van de pv's die in het openbaar voorgelezen zijn. De zelfstandige rol van de hoofdstembureaus is onduidelijk door de aanpassing van de Kiesregeling.

Bijkans de helft van het aantal hoofdstembureaus heeft geen pv willen afstaan aan journalisten en politieke partijen na de openbare zittingen. “Maakt u contact met het CHS”, hebben verschillende voorzitters van de hoofdstembureaus haast in koor meegedeeld aan journalisten. Ook was het niet mogelijk om een foto te maken van het pv dat in het openbaar is voorgelezen.

De voorzitter van het Centraal Hoofdstembureau (CHS), Lilawatie Punwasi, laat het Journalistencollectief Verkiezingen 2025 (JCV 2025) weten dat er geen opdracht is gegeven om geen foto te maken van de pv’s of een kopie af te staan. Het CHS zelf heeft de resultaten van het onderzoek van de kandidatenlijsten op DNA-niveau op de zitting geprojecteerd. Ook mochten journalisten het resultaat filmen en fotograferen.

Ondanks herhaalde pogingen is het nog steeds niet gelukt om de voorzitters van de hoofdstembureaus Sipaliwini, Brokopondo en Wanica te bewegen om een kopie te verstrekken aan de media. Zij blijven verwijzen naar het CHS. Hoewel een paar andere hoofdstembureaus eerst ook zeiden dat ze alles eerst naar het CHS moeten sturen, konden er toch foto’s worden gemaakt. De hoofdstembureaus van Paramaribo en Marowijne hebben zonder enig probleem de mogelijkheid aan journalisten gegeven om foto’s te maken. Ook Coronie en Commewijne hebben na eerst te verwijzen naar CHS toch de pv’s verstrekt.

Het JCV 2025 benadrukt dat transparantie belangrijk is om ruis tijdens het verkiezingsproces te voorkomen. Op basis van de pv’s kunnen feiten gecontroleerd worden op grond waarvan kandidaten zijn geschrapt en waarom lijsten van partijen ongeldig zijn verklaard. Het verkiezingsproces hoort transparant te zijn, maar in de praktijk blijkt dat vaak niet het geval te zijn.

Door de aanpassing van de Kiesregeling zijn de hoofdstembureaus onder verantwoordelijkheid geplaatst van het CHS. Hierdoor ontstaat er onduidelijkheid in de praktijk. Een deel van de hoofdstembureaus stelt zich op het standpunt dat het ondergeschikt is aan het CHS. In artikel 29 lid 7 van de Kiesregeling staat: De Hoofdstembureaus functioneren onder de verantwoordelijkheid van het Centraal Hoofdstembureau.

Er wordt nogmaals een dringend beroep gedaan op de verkiezingsautoriteiten en de overheid om persvrijheid en het recht op informatieverstrekking daadwerkelijk mogelijk te maken door maximale openheid en transparantie te garanderen. Gehoopt wordt dat per ommegaande de openbare informatie wordt verstrekt aan de media.

Het Nationale Reparatie Platform en het Marron Platform Suriname het Actieprogramma: Herstelbetalingen van Surinaamse Slavenhandel en Slavernij officieel gepresenteerd. Dit omvangrijke document vormt de basis voor een onderbouwd voorstel aan de Nederlandse

regering, waarin gepleit wordt voor structurele compensatie voor de materiële en immateriële schade die Suriname heeft geleden onder het Nederlandse slavernijverleden. Het actieprogramma wordt maandag aangeboden aan de Nederlandse regering, via haar ambassade in Paramaribo. 

Het actieprogramma maakt gebruik van recente internationale analyses, waaronder het gezaghebbende Brattle-rapport (2023), dat de totale mondiale schade door slavernij berekent op meer dan US$ 130.000 miljard, stellen de organisaties. Voor Suriname komt de toegekende schade bij een rentevoet van 2.5% uit op US$ 2.780 miljard. Met een diplomatiek bepleite korting van 40% wordt een realistische netto claim van US$ 1.668 miljard voorgesteld.

Individueel en collectief

herstel

Van het nettobedrag is ongeveer 2% bestemd voor directe compensatie aan circa 600.000 nazaten van tot slaaf gemaakten en Inheemse volkeren, wat neerkomt op US$ 50.000 per persoon. De overige ruim 98% wordt ondergebracht in een Nationaal Herstelfonds, dat over een periode van 50 jaar jaarlijks ruim US$ 32 miljard zal investeren in structurele ontwikkeling. Hierbij gaat het onder andere om onderwijs, gezondheidszorg, economische versterking, infrastructuur, klimaatreparatie en landrechten.

Herstel als investering in de toekomst

Het actieprogramma stelt herstelbetalingen niet voor als liefdadigheid, maar als noodzakelijke rechtvaardiging voor historisch onrecht. De voorgestelde maatregelen zijn gericht op structurele versterking van de nationale ontwikkeling. Het Nationaal Herstelfonds zal beheerd worden door een Herstelraad waarin vertegenwoordigers van nazatengemeenschappen, de overheid, deskundigen en internationale partners zitting hebben. Transparantie, jaarlijkse audits en publieke verantwoording vormen de basis van het beheermodel.

Strategische route: diplomatiek, juridisch en bestuurlijk

De routekaart naar herstel bestaat uit drie sporen: een diplomatieke benadering in samenwerking met Caricom en internationale partners; juridische voorbereiding via mensenrechtenkaders; en de versterking van nationale uitvoeringsstructuren, waaronder de oprichting van een Herstelautoriteit en een Nazatenregister.

De initiatiefnemers doen een oproep aan alle politieke partijen, maatschappelijke organisaties, diaspora-instellingen en burgers in Suriname en daarbuiten om zich achter dit programma te scharen. De cijfers zijn helder. De strategie is haalbaar. De urgentie is groot. Nu is het tijd voor gezamenlijk leiderschap en daadwerkelijke stappen richting herstel, wordt benadrukt.