Elk jaar wordt in de maand oktober in Suriname extra stilgestaan bij de geestelijke gezondheid en de zorg daarvoor. Ondanks de diversiteit aan bevolkingsgroepen, culturen en geloofsovertuigingen wordt er onvoldoende tot niet stilgestaan bij deze aspecten die van invloed zijn op de geestelijke gezondheid van de Surinaamse samenleving.De Stichting Alternatieve Geneeswijze Grantangi Kondremama (SAGK) verzet zich al vanaf haar oprichting in 2017 tegen het niet erkennen door de Surinaamse gezondheidszorgautoriteiten van de belangrijke rol die de Surinaamse traditionele en natuurgeneeswijzen vervullen in de Surinaamse gezondheidszorg. SAGK benadrukt dat ook in de geestelijke gezondheidszorg de Surinaamse traditionele en natuurgeneeswijzen een zeer belangrijke, niet te miskennen rol vervullen. Om de structurele miskenning van de Surinaamse traditionele en natuurgeneeswijzen door de gezondheidszorgautoriteiten tegen te gaan, heeft SAGK zich vanaf haar oprichting ingezet voor de wettelijke erkenning en regulering van die geneeswijzen. In dat kader heeft SAGK in 2020 proactief een conceptkaderwet complementaire en alternatieve geneeswijzen ingediend bij het ministerie van Volksgezondheid en De Nationale Assemblée.Ondanks de vele toezeggingen dat de aangeboden conceptwet in behandeling genomen zou worden, is gebleken dat ook in het huis van het Volk – onze Nationale Assemblée – de miskenning van de Surinaamse traditionele en natuurgeneeswijzen zich voortzet.SAGK benadrukt dat de Wereldgezondheidsorganisatie al heeft erkend dat de traditionele, complementaire en alternatieve geneeskunde een geneeskundige zorg is die veel positieve eigenschappen heeft. Voorts dat deze geneeskunde en haar therapeuten een belangrijke rol spelen bij de behandeling van chronische ziekten en het verbeteren van de kwaliteit van leven van mensen die lijden aan een lichte ziekte of aan bepaalde ongeneeslijke ziekten.Ook de Wereldhandelsorganisatie (WTO) heeft erkend dat de traditionele geneeskunde een zeer ruime traditie van gebruik kent, die al lang bestond vóór het intreden van de klinisch georiënteerde geneeskunde. Daarnaast heeft de traditionele geneeskunde een sterke verbondenheid met cultuur. Deze omstandigheden kunnen als bewijs dienen voor de veiligheid en werkzaamheid ervan en kunnen ertoe leiden dat traditionele geneeskunde door sommige populaties gemakkelijker wordt geaccepteerd.Volgens de WTO hebben de verschillende traditionele geneeskundesystemen in het algemeen overeenstemmende kernwaarden. Traditionele geneeskundige praktijken worden meestal gekenmerkt door een holistische en sterk geïndividualiseerde benadering van behandeling, met de nadruk op het maximaliseren van het inherente genezende vermogen van het lichaam, waarbij patiënten worden betrokken als actieve deelnemers aan hun eigen zorg, het aanpakken van fysieke, mentale en spirituele attributen van een ziekte, en met een sterke nadruk op preventie en welzijn.SAGK benadrukt dat de Surinaamse bevolkingsgroepen elk hun eigen traditionele wijzen van geestelijke zorg hebben die veelvuldig gepraktiseerd worden. Een voorbeeld van traditionele preventieve geestelijke zorg die bij alle bevolkingsgroepen en culturen van Suriname bekend is, is de bescherming van baby’s en jonge kinderen tegen negatieve invloeden van buiten, bekend als "ogri ai" of "het kwade oog". Het feit dat Suriname al decennialang niet succesvol is in het omlaag brengen van de hoge zelfdodingscijfers, is het bewijs dat de geestelijke gezondheidszorg inclusiever moet worden gemaakt. Uitsluiting van de traditionele en natuurgeneeswijzen is niet langer acceptabel. Traditionele en natuurgeneeswijzen zullen ook onder de dekking van de zorgverzekeraars moeten worden gebracht om ze gemakkelijker toegankelijk te maken voor eenieder die daarvan gebruik wenst te maken.SAGK roept de totale samenleving op, en in het bijzonder de gezondheidsautoriteiten en de volksvertegenwoordigers, om met de erkenning dat: (met de WTO in gedachten):'de benadering van behandeling bij traditionele en natuurgeneeswijzen holistisch en sterk geïndividualiseerd is, met de nadruk op het maximaliseren van het inherente genezende vermogen van het lichaam, waarbij patiënten worden betrokken als actieve deelnemers aan hun eigen zorg, het aanpakken van met name geestelijke en spirituele attributen van een ziekte, en het plaatsen van een sterke nadruk op preventie en welzijn' die plek en erkenning te geven aan de Surinaamse traditionele en natuurgeneeswijzen die zij verdienen binnen de geestelijke gezondheidszorg. Dat zal ongetwijfeld in het belang van een geestelijk gezondere Surinaamse samenleving zijn.SAGK doet nogmaals een dringend beroep op De Nationale Assemblée om met de meeste spoed de conceptwet (Kaderwet complementaire en alternatieve geneeskunde) die door de stichting is ingediend in 2020, in behandeling te nemen. De Surinaamse samenleving kan en mag niet langer wachten op de erkenning door Suriname van de eigen cultuur en tradities, ook met het oog op de creatie een geestelijk gezonde en weerbare Surinaamse maatschappij.Stichting Alternatieve Geneeswijze Grantangi Kondremama Claudetta Toney, voorzitterVictorine Pinas, secretaris

Lil Uzi Vert heeft het tijdperk van ‘Eternal Atake 2’ ingeluid met een nieuw nummer dat doet denken aan de intro van een tv-show. “Uzi The Earthling! (TV Show Theme)” verscheen op 23 oktober en toont een eenvoudige witte albumhoes met “EA2”.

De track bevat tv-stijl zang die het verhaal van Uzi vertelt.

Hoewel Uzi eerder onthulde dat het laatste album ‘Luv Is Rage 3’ zou zijn, spreekt dit nieuwe project die aankondiging tegen. Tijdens hun Pink Tape Tour herinnerde Uzi fans eraan dat ze na het album een normaal leven wensen.

Het nieuwe nummer houdt fans nieuwsgierig naar komende

muziek.

De Australische spierbundel speelt normaal altijd vechtersbazen, maar gaat nu eens voor iets heel anders. Chris Hemsworth zit niet bepaald stil. Zo was de acteur alleen al dit jaar te zien in Furiosa en de sterk onthaalde animatiefilm Transformers One.

Nu scoort hij weer een grote rol in een aanstaande Disney-film. We kennen de acteur allemaal natuurlijk van zijn rol als Thor in het MCU. Normaal gesproken speelt de Australische ster een of andere spierbundel. Denk bijvoorbeeld maar aan het Extraction-tweeluik (ook keert hij terug voor een derde deel).

Dit keer gaat hij voor iets heel anders. Hemsworth zal namelijk

in de huid kruipen van een van Disney’s iconische personages, namelijk Prince Charming. Paul King, o.a. bekend van de Paddington-films en de recente Wonka, zal de regie voor zijn rekening nemen.

Er is op dit moment verder nog maar weinig bekend over het project. In behoorlijk wat films van ‘Het Huis van de Muis’ verschijnen prinsen, maar het is vooralsnog onbekend of het zal gaan om de prins van bijvoorbeeld Snow White, Cinderella of heel iemand anders

In de nacht van zaterdag 26 op zondag 27 oktober loopt de zomertijd in Nederland officieel af. De klok gaat om 03.00 uur Nederlandse tijd (22.00 uur Surinaamse tijd) weer een uur terug naar 02.00 uur. Hierdoor is het tijdsverschil tussen Nederland en Suriname niet langer 5 uur, maar vanaf dat moment 4 uur.

In Nederland gaat de klok elk voorjaar op de laatste zondag van maart een uur vooruit (‘zomertijd’) en elk najaar op de laatste zondag van oktober een uur achteruit (‘wintertijd’).

In feite zou er alleen gesproken moeten worden over ‘zomertijd’. ‘Wintertijd’ is namelijk de normale tijd en in de zomer wordt

er een uur toegevoegd. De dag duurt in Nederland dan een uur langer.

Deze zogenoemde zomertijd is ingesteld om de uren dat het licht is in de zomermaanden beter overeen te laten komen met de uren dat mensen wakker zijn. Zo zou het elektriciteit besparen, omdat het ‘s avonds een uur langer licht blijft. Uit verschillende onderzoeken blijkt echter dat hier nauwelijks sprake van is.

Er is veel bezwaar tegen het steeds weer instellen van de zomertijd en teruggaan naar normale tijd. Veel mensen zeggen namelijk fysiek last te hebben van het verschuiven van de tijd: het zou de biologische klok verstoren.

Rapper en Grammy-winnaar Lil Durk is opgepakt in Florida. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij een huurmoord, meldt nieuwssite Independent. Het gaat om de moordaanslag op rapper Quando Rondo.

Naast Lil Durk zijn vijf andere mensen opgepakt die deel uitmaken van de OTF-groep (Only the Family), een hiphopcollectief dat werd opgericht door Lil Durk. De groep wordt ervan verdacht de moordaanslag op Tyquian Terrel Bowman, zoals Quando Rondo echt heet, te hebben beraamd. Dit zou wraak zijn voor diens betrokkenheid bij de dood van de neef van Lil Durk.

De rapper zit momenteel vast in Broward County, vlak bij de

stad Miami.

Lil Durk won in dit jaar een Grammy voor het nummer All My Life (2023). Hij werkte onder meer samen met Alicia Keys, Morgan Wallen, Ye en J. Cole.

Het is het laatste weekend van oktober en dat betekent dat aankomende nacht, de nacht van zaterdag 26 op zondag 27 oktober, de klok in onder andere Nederland wordt verzet. Om precies 03.00 uur Nederlandse tijd gaat de Wintertijd in en wordt het opnieuw 02.00 uur. Hierdoor wordt het tijdsverschil tussen Nederland en Suriname weer 4 uur.

Het verzetten van de klok is ooit bedacht om meer gebruik te kunnen maken van het daglicht. De gedachte was dat op deze manier energie zou kunnen worden bespaard. Toch wordt dat al langer in twijfel getrokken en zijn er ook mensen die beweren

last te hebben van het verzetten van de klok. Zij geven aan dat het hun biologisch ritme zou verstoren.

De afgelopen jaren is er regelmatig gesproken over het stoppen van het verzetten van de klok ieder half jaar. En voorlopig zonder resultaat. In 2019 bedacht de Europese Unie een plan om voorgoed een einde te maken aan het verzetten van de klok. 

Nadat in 2018 4,6 miljoen Europese inwoners hun mening hadden gegeven over de kwestie, was het antwoord vrij duidelijk. 84 procent van de mensen wilde dat het verzetten van de klok zou stoppen. Mensen gaven aan slaapproblemen te ervaren wanneer

de klok werd verzet. 

Het Europees Parlement ging in 2019 akkoord met het voorstel om het verzetten van de klok te stoppen. 

De nationale regeringen konden het onderling niet eens worden of het nou standaard zomer- of wintertijd moest worden. En dus gaat komende nacht gewoon de Wintertijd weer in.

In Suriname zijn archieven en het behoud van historische documenten van essentieel belang, vooral gezien de rijke culturele en historische achtergrond van het land. Het verzamelen van geldbiljetten, ook wel bekend als numismatiek, is een populaire hobby die een intrigerende blik biedt op de economie en geschiedenis van diverse landen.

Verzamelaars houden niet alleen van biljetten, maar ook van muntstukken, postzegels en andere verzamelobjecten. Dit soort verzamelingen kan veel vertellen over de sociale en economische omstandigheden van een tijdperk en biedt waardevolle inzichten in de geschiedenis van landen wereldwijd.

In dit kader heeft een verslaggeefster van Dagblad Suriname een burger geïnterviewd die

zijn passie voor het verzamelen van biljetten deelt. “Al jaren verzamel ik biljetten van verschillende landen. Online ontdek ik nieuwe biljetten en lees ik hun geschiedenis. De waarde van biljetten betekent veel voor me. Ik hoop dat anderen dit ook als een hobby zien”, zegt Roepish M.

Zijn enthousiasme weerspiegelt de groeiende interesse in numismatiek binnen Suriname, en benadrukt het belang van het bewaren van deze historische objecten. Door biljetten te verzamelen, kunnen mensen niet alleen hun kennis over verschillende culturen en tijdperken vergroten, maar ook bijdragen aan het behoud van de geschiedenis en de identiteit van hun eigen land.

CS

In Suriname wordt Halloween door enkele bedrijven gevierd, maar de reacties op deze viering zijn uiteenlopend. Prisella B., een stem in deze discussie, uit haar sterke mening over Halloween. Voor velen is Halloween een vreugdevol feest, gevuld met kostuums, verkleedpartijen, en het verzamelen van snoepjes. Maar voor anderen, zoals Prisella, roept het negatieve gevoelens op, vooral vanwege de associatie met het occulte en de oorsprongen van de viering.

De kijk op Halloween verschilt aanzienlijk, afhankelijk van culturele, religieuze en persoonlijke overtuigingen. Terwijl veel mensen het als een onschuldige en plezierige gelegenheid beschouwen, zien anderen, zoals Prisella, het als ongepast.

“Ze hebben

bedenkingen bij het eren van de doden en het betrekken van duivelse thema’s bij de viering. Dit laat zien hoe divers de opvattingen en tradities rondom Halloween zijn”, vertelt ze aan de redactie van Dagblad Suriname. 

Het is fascinerend om te observeren hoe individuen en gemeenschappen hun eigen waarden en normen integreren in de manier waarop ze evenementen en feesten vieren. Dit leidt tot een breed scala aan ervaringen en meningen over een feestdag die voor sommigen puur recreatief is.

Het benadrukt de noodzaak om respect te hebben voor de verschillende perspectieven die mensen hebben op Halloween en soortgelijke vieringen, vooral

in een multiculturele samenleving zoals Suriname, waar tradities en overtuigingen elkaar ontmoeten.

CS

Autorijden lijkt misschien een eenvoudige zaak van in- en uitstappen, maar de realiteit is vaak een stuk minder rooskleurig. Dit is iets wat Angela, een gepensioneerde huisvrouw, maar al te goed begrijpt. Voor velen ligt de nadruk bij het kopen van een auto op de eenmalige aanschafkosten. Maar zoals Angela heeft ontdekt, is dat slechts het topje van de ijsberg.

Neem de banden, bijvoorbeeld. De eerste keer dat Angela de banden van haar tweedehands auto moest vervangen, schrok ze. Frisse tweedehands banden kosten al gauw SRD 1.000 per stuk, wat neerkomt op SRD 4.000 voor een heel setje. En hoe lang

gaan die mee? Niet zo lang als je zou hopen, vooral niet met de hobbeligheid van de wegen hier en de onderliggende latexprijsstijgingen.

Het gaat verder. Vroeg of laat begeeft de gearbox het, een probleem dat al snel SRD 10.000 kost om te repareren. En hoe raakt zo’n ding eigenlijk kapot? Misschien onzichtbare slijtage door de jaren heen, misschien een tekort aan goede onderhoudsschema’s—wie zal het zeggen?

Een nieuwe motor? Daar kun je al gauw SRD 30.000 voor neertellen. En alles, van de kleinste schroef tot de grootste remschijf, is geïmporteerd. Dat betekent dat ze direct afhankelijk zijn van de grillen van

de wisselkoersen. Wanneer de dollarkoers omhoog schiet, stijgen ook je onderhoudskosten. “Maar ik moet blijven rijden,” zegt Angela. “Ik moet naar de dokter, boodschappen doen, en met het openbaar vervoer kan ik nauwelijks mijn afspraken halen.”

Angela’s verhaal is een ware weerspiegeling van de verborgen kosten van autorijden. Het laat zien dat een auto niet slechts een gemaks instrument is, maar een voortdurende financiële verplichting die veel verder reikt dan de prijs op het koopcontract.

In het district Para hebben vierentwintig deelnemers, voornamelijk medewerkers van het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) uit de ressorten Wanica-D, Para en het dorp Matta, met succes hun certificaat voor de training “Aanmaak van Compost” ontvangen.

Deze intensieve training, georganiseerd door het ministerie van LVV, maakt deel uit van het “Minor Fruits project”, gefinancierd door de Inter-American Development Bank (IDB). Het project richt zich op de verhoging van voornamelijk de markoesa productie in Suriname, waarbij kennisoverdracht cruciaal is.

De training, die in juli van start ging, omvatte zowel theoretische als praktische onderdelen. De deelnemers leerden onder andere over de

voordelen van compost, het composteringsproces, de benodigde materialen en het belang van temperatuurmetingen tijdens het composteren. Ter ondersteuning van het project is er een compostgebouw met bijbehorende middelen overgedragen aan ressort Wanica-D en het dorp Matta, waarvoor deze training onder meer werd gegeven.

Nu de training is afgerond, is het de bedoeling dat agro-ondernemers in de regio worden geïnformeerd over het maken van compost en de voordelen ervan. Een gezonde plant begint immers bij een gezonde bodem. Daarnaast heeft het ministerie van LVV al een nieuwe composthoop opgezet met een andere samenstelling en materiaal, omdat het ministerie gelooft dat onderzoek een

continu proces is.

De training en de daaropvolgende initiatieven zijn belangrijke stappen in het bevorderen van duurzame landbouwpraktijken in Suriname, wat bijdraagt aan de verhoging van de lokale voedselproductie en de ontwikkeling van de agrarische sector.